Khánh Hòa: Giữ điệu Hát Then giữa đời sống hôm nay

Hát Then được gìn giữ từ tình yêu văn hóa dân tộc

Tiếng đàn tính ngân lên, nhịp xóc nhạc hòa cùng câu hát Hát Then, đưa những người phụ nữ Tày, Nùng ở Khánh Vĩnh trở về với những giai điệu thân quen của dân tộc mình. Với họ, gìn giữ Hát Then không chỉ là duy trì một làn điệu truyền thống. Đó còn là cách để những giá trị văn hóa được tiếp nối, để các thế hệ sau vẫn có thể biết đến những câu hát và âm thanh đã gắn bó với đời sống của cộng đồng Tày, Nùng.

Bà Hoàng Thị Kỳ Hương, xã Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa, cho biết chị em mỗi người ở một nơi nhưng vẫn muốn trở về với nhau để học hỏi. Qua đó, các thành viên mong muốn những giá trị bản sắc văn hóa dân tộc tiếp tục được gìn giữ để các con, các cháu còn biết đến.

Từ những lần gặp gỡ trong các chương trình văn nghệ, những người yêu Hát Then dần tìm thấy sự đồng điệu. Năm 2023, Câu lạc bộ Văn hóa Tình quê được thành lập. Đến nay, câu lạc bộ có 15 thành viên là người Tày, Nùng đang sinh sống tại Khánh Vĩnh.

Từ những buổi sinh hoạt, các thành viên cùng nhau luyện tập, chia sẻ và gìn giữ những giai điệu quen thuộc. Vì vậy, câu lạc bộ trở thành nơi những người yêu Hát Then có thể gặp gỡ và duy trì sự gắn kết với văn hóa dân tộc.

Hát Then hòa vào đời sống mới ở Khánh Vĩnh

Người kết nối các thành viên là bà Hứa Thị Tiệp. Yêu Hát Then, bà không chỉ gìn giữ những làn điệu truyền thống mà còn viết thêm những lời ca mới, để tiếng then gần hơn với cuộc sống ở Khánh Hòa.

Những lời ca mới được sáng tác phù hợp với quê hương và cuộc sống nơi đây. Nội dung hướng đến những đổi thay của Khánh Hòa, tình người và những điều gần gũi trong đời sống.

Bà Hứa Thị Tiệp, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Văn hóa Tình quê, cho biết bà cố gắng tự sáng tác những bài Hát Then phù hợp với tỉnh Khánh Hòa, ca ngợi quê hương đang phát triển và vẻ đẹp của tình người.

Không chỉ người lớn, vào dịp hè, các cháu học sinh cũng có thể về tham gia. Qua đó, Hát Then có thêm không gian để hiện diện trong đời sống và tạo sự kết nối giữa những người yêu văn hóa dân tộc.

Để làn điệu Hát Then được trọn vẹn, không thể thiếu tiếng đàn tính và chùm xóc nhạc. Với người Tày, Nùng, cây đàn tính làm từ nửa quả bầu khô không chỉ là một nhạc cụ mà còn là một phần hồn của điệu then.

Người giữ nhịp đàn cho câu lạc bộ là bà Sầm Thị Châm. Vốn quen với Hát Then từ thuở nhỏ ở Cao Bằng, khi vào Khánh Hòa, bà vẫn kiên trì tự học đàn để rồi hướng dẫn lại cho chị em.

Bà Sầm Thị Châm, xã Bắc Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa, cho biết ban đầu việc học đàn khá khó. Tuy nhiên, với niềm đam mê của bản thân, bà cố gắng theo thời gian để có thể chơi đàn và hướng dẫn lại cho các thành viên. Nhờ vậy, tiếng đàn tính tiếp tục đồng hành cùng Hát Then trong những buổi sinh hoạt. Âm thanh của đàn, nhịp xóc nhạc và câu hát hòa quyện, tạo nên một không gian văn hóa gần gũi giữa đời sống hôm nay.

Hát Then tiếp nối qua những thế hệ

Ban ngày, những người phụ nữ Tày, Nùng vẫn làm việc, làm rẫy. Khi có thời gian rảnh, họ lại tìm đến nhau bên tiếng đàn và câu hát.

Người biết chỉ người chưa biết. Người cũ hướng dẫn người mới cách ngân, nhả chữ và từng động tác múa. Qua đó, những kỹ năng gắn với Hát Then được chia sẻ ngay trong chính cộng đồng.

Những buổi sinh hoạt vì thế không chỉ là thời gian luyện tập. Đây còn là quá trình trao truyền, khi người đi trước hướng dẫn người đi sau và cùng nhau duy trì những giai điệu truyền thống. Đáng chú ý, Hát Then được gìn giữ từ chính đời sống của cộng đồng. Những câu hát không tách rời cuộc sống mà tiếp tục hiện diện qua các buổi gặp gỡ, sinh hoạt và những lời ca mới.

Tại Khánh Vĩnh, những người phụ nữ Tày, Nùng đang mang theo những giá trị văn hóa của dân tộc mình đến vùng đất mới. Bằng tình yêu và sự kiên trì, họ cùng nhau duy trì tiếng đàn, câu hát và những nét văn hóa đã gắn bó với mình.

Một làn điệu chỉ thực sự được sống khi được cất lên trong đời sống. Vì vậy, từ những buổi sinh hoạt bình dị ở Khánh Vĩnh, Hát Then đang tiếp tục được trao truyền, bén rễ và hiện diện trong cuộc sống hôm nay.

Sau mỗi buổi gặp gỡ, tiếng đàn tính lại ngân lên, những câu Hát Then lại vang lên. Đó cũng là cách những người phụ nữ Tày, Nùng gìn giữ bản sắc dân tộc bằng tình yêu, sự kiên trì và sự gắn bó với cộng đồng.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html