Trong bối cảnh chịu nhiều lệnh trừng phạt nghiêm ngặt từ phương Tây, Iran được cho là đang xây dựng một hướng đi riêng nhằm duy trì hoạt động kinh tế, trong đó tiền mã hóa đóng vai trò trung tâm. Không chỉ là giải pháp tạm thời, tài sản số đang trở thành trụ cột trong chiến lược tài chính của quốc gia Trung Đông này.
Theo các chuyên gia quốc tế, dòng tiền mã hóa đang góp phần tái định hình hệ thống tài chính tại Iran. Từ việc xử lý các giao dịch dầu mỏ bị hạn chế đến hỗ trợ các lực lượng đồng minh như Houthi tại Yemen, tiền số được cho là đã len lỏi qua nhiều kênh giao dịch toàn cầu.
Một trong những yếu tố then chốt là lợi nhuận lớn từ hoạt động khai thác bitcoin. Chiến lược gia Jake Percy cho biết chi phí đào một bitcoin tại Iran chỉ khoảng 1.300 USD, trong khi giá thị trường dao động quanh mức 68.000 USD. Điều này mang lại biên lợi nhuận gần 67.000 USD cho mỗi đồng tiền số.
Nguồn thu này nhanh chóng được chuyển hóa thành công cụ thanh toán quốc tế, giúp Iran nhập khẩu máy móc, nhiên liệu và linh kiện mà không cần thông qua hệ thống ngân hàng truyền thống. Theo ông Percy, đây không còn là hoạt động tự phát mà đã trở thành một phần trong hạ tầng tài chính do nhà nước hậu thuẫn.
Hoạt động đào bitcoin đã được Iran hợp pháp hóa từ năm 2019 như một thử nghiệm kinh tế, nhưng đến nay đã phát triển thành một mạng lưới thanh toán có khả năng vượt qua các rào cản trừng phạt.
Dữ liệu từ Chainalysis cho thấy quy mô thị trường tiền mã hóa tại Iran đã đạt khoảng 7,78 tỷ USD, với tổng giá trị giao dịch năm 2025 ước tính từ 8 đến 11 tỷ USD. Trong khi đó, công ty Elliptic cho biết ngân hàng trung ương Iran đã tích lũy hơn 500 triệu USD tài sản số neo theo đồng USD chỉ trong một năm nhằm bảo toàn giá trị và tránh hạn chế giao dịch bằng đồng bạc xanh.
Không chỉ phục vụ thương mại, thị trường tiền số tại Iran còn phản ánh rõ những biến động địa chính trị. Trong giai đoạn căng thẳng cuối tháng 2 và đầu tháng 3, dòng tiền lớn đã rút khỏi các sàn giao dịch nội địa.
Cụ thể, từ ngày 28/2 đến 2/3, hơn 10 triệu USD đã được rút ra, và đến ngày 5/3, gần một phần ba số này đã chuyển sang các nền tảng nước ngoài. Tại sàn Nobitex – nền tảng lớn nhất Iran với hơn 11 triệu người dùng – mức rút tiền đạt đỉnh 2,89 triệu USD mỗi giờ, tăng gần 700% so với trước đó.
Chainalysis cũng ghi nhận có thời điểm dòng tiền rời đi đạt 2,3 triệu USD mỗi giờ, cao hơn 873% so với mức trung bình năm 2026. Đáng chú ý, ngay cả khi Internet bị gián đoạn, dòng vốn vẫn tiếp tục dịch chuyển, cho thấy khả năng can thiệp vào tài sản trên các sàn vẫn tồn tại.
Theo bà Kaitlin Martin từ Chainalysis, quy mô các giao dịch cho thấy sự tham gia của những tổ chức lớn, có thể nhằm phòng ngừa rủi ro từ các lệnh trừng phạt mới hoặc các mối đe dọa an ninh mạng.
Ông Craig Timm thuộc Hiệp hội chuyên gia chống rửa tiền (ACAMS) nhận định một hệ thống "ngân hàng ngầm" quy mô lớn đang dần hình thành, với đặc điểm nhanh, chi phí thấp và khó truy vết do những khoảng trống pháp lý toàn cầu.
Xu hướng này đang đặt ra thách thức lớn cho hệ thống tài chính quốc tế, trong bối cảnh Chainalysis cho biết các thực thể bị trừng phạt trên toàn cầu đã nhận tới 154 tỷ USD tiền mã hóa trong năm 2025.
Bình luận
0