Hội nghị Thượng đỉnh Hạt nhân lần thứ 2 được tổ chức như một diễn đàn quốc tế do Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) khởi xướng nhằm thảo luận vai trò của điện hạt nhân trong đảm bảo an ninh năng lượng và giảm phát thải. Đoàn Việt Nam tham dự sự kiện do Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định dẫn đầu.

Tại hội nghị năm nay, các đại biểu tập trung trao đổi về những thách thức liên quan đến an ninh năng lượng toàn cầu, yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính và vai trò của điện hạt nhân trong bối cảnh nhu cầu điện trên thế giới ngày càng gia tăng.

Phát biểu khai mạc, Tổng thống Emmanuel Macron của Pháp nhấn mạnh năng lượng hạt nhân là yếu tố quan trọng giúp đảm bảo an ninh năng lượng đồng thời hỗ trợ thực hiện các mục tiêu khí hậu. Ông cũng đề xuất thúc đẩy việc hài hòa các tiêu chuẩn an toàn hạt nhân giữa các quốc gia.

Tổng Giám đốc IAEA Rafael Mariano Grossi cho rằng nhu cầu điện đang tăng mạnh do xu hướng điện khí hóa, chuyển đổi số và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh đó, năng lượng hạt nhân được xem là một trong những giải pháp quan trọng phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.

Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đánh giá năng lượng hạt nhân có tính ổn định cao hơn so với nhiều nguồn năng lượng tái tạo như điện gió hay điện mặt trời. Bà cũng chia sẻ kế hoạch của châu Âu trong việc phát triển các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) song song với các lò phản ứng hạt nhân truyền thống.

Các phiên thảo luận của hội nghị tập trung vào ba nội dung chính, gồm: xây dựng chiến lược phát triển điện hạt nhân theo khu vực nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng sạch; tìm kiếm nguồn tài chính cho các dự án hạt nhân quy mô lớn; và thúc đẩy đổi mới công nghệ, đặc biệt là phát triển các công nghệ hạt nhân thế hệ mới như lò phản ứng SMR và lò phản ứng thế hệ IV.

Một chủ đề quan trọng khác được đề cập là mục tiêu tăng gấp ba công suất điện hạt nhân trên toàn cầu vào năm 2050. Để đạt được mục tiêu này, các quốc gia cần giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến nguồn cung nhiên liệu, quản lý nhiên liệu đã qua sử dụng, xử lý chất thải phóng xạ, đồng thời xây dựng chuỗi cung ứng và đào tạo nguồn nhân lực cho ngành.

Bên lề hội nghị, đoàn Việt Nam đã có các cuộc làm việc song phương với Cơ quan Năng lượng Hạt nhân của OECD và Cơ quan An toàn và Bức xạ Hạt nhân Pháp (ASNR).

Đoàn cũng gặp gỡ mạng lưới chuyên gia năng lượng hạt nhân người Việt Nam ở nước ngoài VIETNUC để trao đổi về xu hướng phát triển công nghệ hạt nhân, kinh nghiệm xây dựng chính sách, đào tạo nhân lực và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu.

Trong khuôn khổ chuyến công tác, đoàn Việt Nam còn làm việc với MEDEF – tổ chức đại diện cho các doanh nghiệp lớn tại Pháp – cùng một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hạt nhân dân sự. Dưới sự chứng kiến của Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải, các doanh nghiệp đã chia sẻ về năng lực và mong muốn hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân.

Hội nghị kết thúc với việc thông qua tuyên bố chung, tái khẳng định vai trò của năng lượng hạt nhân trong cơ cấu năng lượng quốc gia, coi đây là nguồn năng lượng sạch giúp đảm bảo an ninh năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy phát triển bền vững.

Việc tham dự hội nghị cũng thể hiện sự quan tâm của Việt Nam đối với các sáng kiến phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Trước đó, cuối năm 2024, Quốc hội Việt Nam đã thông qua chủ trương tái khởi động Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Chính phủ sau đó triển khai các bước chuẩn bị như kiện toàn bộ máy quản lý, hoàn thiện khung pháp lý và chuẩn bị nguồn lực để phát triển chương trình điện hạt nhân quốc gia.

Năm 2025, Luật Năng lượng nguyên tử cũng được thông qua cùng với các nghị định hướng dẫn đang được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế nhằm đảm bảo chương trình điện hạt nhân được triển khai an toàn, an ninh và bền vững.

Cuối năm 2025, các chuyên gia của IAEA đã đến Việt Nam để đánh giá cơ sở hạ tầng và mức độ sẵn sàng cho việc triển khai điện hạt nhân trong thời gian tới.