Hội chứng đổ mồ hôi khi ăn, còn gọi là hội chứng Frey hay hội chứng tai – thái dương, là tình trạng tăng tiết mồ hôi xảy ra khi ăn uống. Dù không phổ biến, bệnh có thể gây khó chịu đáng kể. Trong nhiều trường hợp, triệu chứng có thể tự cải thiện sau khoảng 5 năm. Khi cần can thiệp, tiêm botox được xem là phương pháp điều trị hiệu quả.
Triệu chứng
Biểu hiện thường xuất hiện trong lúc ăn, thậm chí khi chỉ nghĩ hoặc nói về thức ăn. Người bệnh có thể bị đổ mồ hôi ở vùng mặt, đỏ da hoặc cảm giác nóng bừng, kèm khó chịu ở má.
Tình trạng này có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên mặt, dọc theo đường đi của dây thần kinh tai – thái dương, thường gặp ở khu vực má, thái dương và phía sau tai.
Một số trường hợp cũng có thể đổ mồ hôi ở môi, trán, mũi hoặc da đầu sau khi ăn đồ cay nóng – đây là phản xạ bình thường. Tuy nhiên, với hội chứng Frey, triệu chứng có thể xuất hiện với hầu hết các loại thực phẩm.
Các biểu hiện ít gặp hơn gồm cảm giác đau hoặc nóng khi nhai, đổ mồ hôi không đối xứng, và trong trường hợp nặng, mồ hôi có thể lan xuống thân mình hoặc tay chân.
Nguyên nhân
Nguyên nhân của hội chứng là do tổn thương dây thần kinh tai – thái dương và quá trình tái tạo sai lệch. Bình thường, dây thần kinh này điều khiển tuyến nước bọt khi ăn. Khi bị tổn thương, tín hiệu thần kinh có thể "đi nhầm" sang tuyến mồ hôi và mạch máu, gây ra hiện tượng đổ mồ hôi và đỏ mặt.
Các yếu tố thường gặp gồm: phẫu thuật tuyến mang tai (nguyên nhân phổ biến nhất), chấn thương vùng má, nhiễm trùng tuyến mang tai kéo dài, gãy xương hàm hoặc khớp thái dương – hàm, phẫu thuật vùng cổ, tuyến giáp, tuyến dưới hàm hoặc một số can thiệp kiểm soát mồ hôi.
Chẩn đoán
Bệnh có thể được xác định bằng nhiều phương pháp khác nhau. Trong đó, test Minor là kỹ thuật đơn giản, sử dụng iốt và tinh bột bôi lên da để phát hiện vùng đổ mồ hôi qua sự đổi màu.
Ngoài ra còn có các cách như dùng giấy thấm để xác định vùng ẩm khi ăn, sử dụng cảm biến sinh học đo lactate trên da hoặc chụp ảnh nhiệt để ghi nhận sự thay đổi nhiệt độ bề mặt.
Điều trị
Với trường hợp nhẹ, người bệnh thường không cần điều trị vì triệu chứng có thể tự thuyên giảm. Nếu tình trạng nghiêm trọng hơn, có thể áp dụng các biện pháp như:
Tiêm botox vào vùng da bị ảnh hưởng, sau khi xác định vị trí bằng test Minor – đây là phương pháp hiệu quả nhất hiện nay.
Sử dụng chất chống tiết mồ hôi bôi ngoài da, giúp giảm triệu chứng tạm thời nhưng có nguy cơ gây kích ứng hoặc ảnh hưởng đến mắt.
Thuốc bôi kháng cholinergic có thể cải thiện triệu chứng trong vài ngày, song có thể gây tác dụng phụ như khô miệng, nhìn mờ, tim đập nhanh.
Phẫu thuật là lựa chọn cuối cùng, tuy nhiên hiệu quả còn hạn chế và ít được áp dụng.
Hội chứng Frey tuy không nguy hiểm nhưng có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, vì vậy việc nhận biết và điều trị phù hợp là cần thiết.
Bình luận
0