Báo cáo kinh tế tư nhân Việt Nam do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố mới đây cho thấy nhiều hộ kinh doanh đang gặp áp lực lớn trong quá trình thực hiện các quy định mới liên quan đến thuế và hóa đơn điện tử.
Khảo sát được VCCI thực hiện trên phạm vi toàn quốc từ tháng 2 đến tháng 4 với hơn 1.000 hộ kinh doanh tại 34 tỉnh, thành phố. Kết quả cho thấy hơn 71% hộ được hỏi lo ngại về thủ tục phức tạp, trong khi 68,3% bày tỏ lo lắng về nguy cơ bị xử phạt khi tuân thủ chính sách thuế.
Đáng chú ý, khoảng 63-64% hộ kinh doanh cho biết chi phí tuân thủ gia tăng rõ rệt, đặc biệt ở nhóm có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở lên. Ngoài ra, tình trạng thiếu kỹ năng công nghệ và khó tiếp cận hướng dẫn phổ biến hơn ở nhóm chủ hộ lớn tuổi, trình độ học vấn thấp hoặc tại khu vực khó khăn.
Trên thực tế, nhiều hộ kinh doanh đã phải chi thêm đáng kể khi chuyển từ hình thức thuế khoán sang kê khai theo doanh thu.
Bà N.H, chủ hộ kinh doanh quần áo tại phường Tân Bình (TP.HCM), cho biết trước đây mỗi tháng chỉ đóng hơn 1 triệu đồng tiền thuế khoán, tương đương khoảng 14 triệu đồng mỗi năm bao gồm cả thuế môn bài. Tuy nhiên từ đầu năm 2026, khi áp dụng kê khai doanh thu, do không quen thủ tục và biểu mẫu nên bà phải thuê dịch vụ kế toán với chi phí 3 triệu đồng/tháng, tương đương 36 triệu đồng/năm.
"Chi phí thuê kế toán hiện còn cao hơn cả tiền thuế trước đây", bà N.H chia sẻ.
Tương tự, bà T.N, chủ một cửa hàng tạp hóa tại phường Hòa Hưng (TP.HCM), cho biết dù doanh thu dưới 1 tỷ đồng và được miễn thuế, bà vẫn phải thuê dịch vụ kê khai với chi phí khoảng 1 triệu đồng/tháng. Ngoài ra, bà còn phải chi thêm khoảng 2 triệu đồng để mua phần mềm xuất hóa đơn điện tử phục vụ khách hàng.
Theo luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang, nhiều hộ bán lẻ, hộ kinh doanh ăn uống, tạp hóa hoặc bán hàng online vốn không có kiến thức kế toán nên gặp áp lực lớn khi phải sử dụng hóa đơn điện tử, chữ ký số, kê khai trực tuyến và phần mềm quản lý.
Ông cho rằng chi phí tuân thủ hiện nay không chỉ nằm ở tiền thuế mà còn bao gồm tiền mua máy tính, phần mềm, chữ ký số, thuê dịch vụ kế toán hoặc nhân sự chuyên môn.
Bên cạnh áp lực chi phí, nỗi lo bị xử phạt cũng ngày càng gia tăng. Theo khảo sát của VCCI, nhiều hộ kinh doanh đặc biệt lo ngại các sai sót liên quan đến hóa đơn điện tử như xuất sai thời điểm, sai mã số thuế, thiếu thông tin hoặc quên lập hóa đơn.
Luật sư Trần Xoa cho biết phần lớn hộ kinh doanh không lo bị quy kết "trốn thuế", mà lo ngại mắc lỗi thủ tục do thiếu hiểu biết pháp luật và kỹ năng công nghệ.
"Chỉ cần thao tác sai cũng có thể bị xử phạt. Trong khi đó, các quy định thuế hiện nay khá phức tạp, nhiều thuật ngữ chuyên môn và dẫn chiếu chồng chéo khiến hộ kinh doanh dễ hiểu sai hoặc bỏ sót", ông phân tích.
Ngoài ra, việc gia tăng thanh toán không tiền mặt, kết nối dữ liệu ngân hàng và chia sẻ dữ liệu từ các sàn thương mại điện tử cũng khiến nhiều hộ kinh doanh lo ngại toàn bộ doanh thu sẽ bị kiểm soát chặt hơn, từ đó có nguy cơ bị truy thu hoặc kiểm tra thường xuyên.
Theo VCCI, trong thời gian tới cần ưu tiên giảm mức độ phức tạp của các quy định về thuế, kế toán và hóa đơn điện tử theo hướng phù hợp hơn với năng lực thực tế của hộ kinh doanh, đặc biệt là nhóm siêu nhỏ, nhóm lớn tuổi hoặc trình độ thấp.
VCCI cũng kiến nghị phát triển các công cụ hỗ trợ chi phí thấp, dễ sử dụng như phần mềm kế toán đơn giản, hướng dẫn kê khai bằng ngôn ngữ dễ hiểu và cơ chế hỗ trợ trực tiếp tại địa phương.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Ngọc Tịnh, Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP.HCM, cho rằng các hộ kinh doanh hiện đối mặt nhiều rủi ro khi áp dụng hóa đơn điện tử và kê khai doanh thu, đặc biệt với nhóm có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm.
Theo ông, nhiều hộ chưa quen việc kê khai theo tháng hoặc quý, chưa biết cách xác định chi phí được khấu trừ hay phân biệt giữa khoản chi phục vụ kinh doanh và chi tiêu cá nhân khi nhận thanh toán qua chuyển khoản.
Điều này khiến các hộ buộc phải thuê dịch vụ kế toán chuyên nghiệp hoặc tuyển nhân sự có chuyên môn, qua đó làm tăng thêm chi phí vận hành.
Ông Nguyễn Ngọc Tịnh cho rằng trong bối cảnh chính sách thay đổi nhưng nguồn lực của hộ kinh doanh không đổi, cơ quan thuế cần tiếp tục tăng cường hỗ trợ, tư vấn để các hộ thích nghi dần với quy định mới. Đồng thời, có thể xem xét cơ chế xử phạt phù hợp hơn đối với nhóm hộ kinh doanh trong giai đoạn đầu triển khai.
Bình luận
0