Khói thuốc lá chứa hàng loạt hóa chất độc hại có khả năng tấn công trực tiếp vào đường thở và mô phổi. Dọc niêm mạc hô hấp tồn tại những lông mao siêu nhỏ với chức năng quét, đẩy chất nhầy cùng bụi bẩn, vi khuẩn và độc tố ra khỏi phổi. Tuy nhiên, khi tiếp xúc thường xuyên với các chất như formaldehyde trong khói thuốc, các lông mao này bị tổn thương hoặc tê liệt, khiến khả năng tự làm sạch của phổi suy giảm nghiêm trọng.
Hậu quả là bụi độc, vi khuẩn và chất nhầy tích tụ ngày càng nhiều trong đường hô hấp, gây viêm kéo dài và làm tổn thương các mô phổi nhạy cảm. Theo thời gian, những độc tố này còn có thể gây biến đổi DNA, làm gia tăng nguy cơ ung thư phổi.
Ban đêm, khi người hút thuốc không tiếp xúc thêm với khói thuốc, các lông mao bắt đầu hoạt động trở lại để đào thải độc tố tồn đọng. Chính quá trình “tự làm sạch” này khiến nhiều người xuất hiện cơn ho dữ dội hơn vào buổi sáng, kèm theo đờm đặc.
Ho do hút thuốc lá về bản chất là phản xạ của cơ thể nhằm tống chất kích thích và dịch nhầy ra khỏi phế quản, tiểu phế quản. Tuy nhiên, kiểu ho này thường mang những đặc điểm dễ nhận biết như kéo dài trên 2-3 tuần, có tiếng khò khè hoặc lách tách trong ngực, kèm đờm hoặc đôi khi ho khan ở giai đoạn đầu. Đáng chú ý, cơn ho thường nặng nhất sau khi ngủ dậy rồi giảm dần trong ngày.
Dù vậy, các bác sĩ cho rằng rất khó phân biệt hoàn toàn giữa ho do hút thuốc thông thường với ho do ung thư phổi. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như ho ra máu, khàn tiếng kéo dài, thở khò khè, khó thở khi vận động, đau ngực, đau lưng, đau vùng vai hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đi khám sớm để được tầm soát.
Theo khuyến cáo, người đang hút hoặc từng hút thuốc lá nếu bị ho mạn tính, cơn ho ngày càng dày hơn hoặc phát ra âm thanh bất thường thì không nên chủ quan, bởi đây có thể là chỉ báo sớm cho thấy chức năng phổi đang suy giảm.
Giải pháp hiệu quả nhất để cải thiện tình trạng này là ngừng hút thuốc lá hoàn toàn. Sau khi bỏ thuốc, một số người có thể thấy ho tăng lên trong thời gian đầu do hệ lông mao hồi phục và đẩy mạnh việc đào thải chất bẩn. Đây là phản ứng tạm thời và thường giảm dần sau khoảng vài tuần đến ba tháng.
Bên cạnh đó, để làm dịu cơn ho, người bệnh nên uống đủ nước để làm loãng đờm, súc họng bằng nước muối ấm, ngậm kẹo dịu cổ, dùng mật ong, xông hơi với tinh dầu bạc hà hoặc khuynh diệp, kê cao đầu khi ngủ và duy trì vận động thể chất để hỗ trợ thông khí phổi.
Chế độ dinh dưỡng giàu rau xanh, trái cây, đặc biệt là các loại chứa nhiều chất chống oxy hóa như bông cải xanh, súp lơ cũng được cho là có lợi trong việc giảm bớt tác hại của khói thuốc lên phổi.
Các chuyên gia nhấn mạnh, ho kéo dài ở người hút thuốc không chỉ là biểu hiện khó chịu đơn thuần mà là lời cảnh báo cho thấy lá phổi đang bị bào mòn từng ngày. Việc phát hiện sớm và thay đổi thói quen sống là yếu tố quyết định để ngăn ngừa những biến chứng nghiêm trọng về sau.
Bình luận
0