Nghị định số 282/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định số 144/2021/NĐ-CP) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng chống bạo lực gia đình sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15/12/2025. Quy định này được xem là bước tiến đáng kể trong việc cụ thể hóa các biện pháp xử phạt, góp phần tăng tính răn đe và bảo vệ nạn nhân trước các hành vi bạo lực gia đình. Đặc biệt, nghị định đã mở rộng phạm vi điều chỉnh, bao gồm cả các hành vi bạo lực tinh thần và tâm lý – những dạng bạo lực vốn khó xử lý bằng pháp luật trong nhiều năm qua.
Quy định mới: Ranh giới giữa giáo dục và bạo lực
Bên cạnh những điểm tiến bộ, một số quy định mới trong Nghị định 282 cũng làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều, đặc biệt liên quan đến ranh giới giữa hành vi giáo dục con cái và bạo lực gia đình.
Đáng chú ý, điều 37 Nghị định 282 quy định mức xử phạt đối với hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập, đe dọa hoặc các hành vi cố ý khác xâm hại sức khỏe, tính mạng của thành viên gia đình nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo đó, mức phạt tiền từ 2 – 10 triệu đồng. Trường hợp hành vi được thực hiện bằng công cụ, phương tiện hoặc vật dụng khác gây thương tích nhưng vẫn chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì mức phạt tăng lên từ 10 – 20 triệu đồng.
Tương tự, điều 40 của Nghị định 282 quy định về các hành vi cưỡng ép, cản trở, cô lập, giam cầm hoặc tạo áp lực tâm lý thường xuyên đối với thành viên gia đình. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên pháp luật Việt Nam đưa ra chế tài cụ thể đối với hành vi "cưỡng ép học tập quá sức", với mức phạt từ 5 – 10 triệu đồng.
Những quy định này nhằm bảo vệ trẻ em và các thành viên yếu thế trước các hình thức bạo lực tinh thần. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh và dư luận bày tỏ sự hoang mang: "Đánh con như thế nào thì không bị quy vào bạo lực gia đình và bị phạt?" hay "Như thế nào là ép con học tập quá sức?". Những câu hỏi này phản ánh nỗi băn khoăn chung về việc làm thế nào để phân biệt giữa việc giáo dục con cái hợp lý và hành vi vi phạm.
Thách thức pháp lý và kiến nghị thông tư hướng dẫn
Luật sư Nguyễn Văn Hiếu – Công ty Luật TNHH MTV Nguyễn Hiếu nhận định, Nghị định 282 đã tạo ra cơ sở pháp lý quan trọng để can thiệp sớm, xử lý ngay cả khi không có hành vi đánh đập, giúp bảo vệ quyền con trẻ cao hơn so với quy định cũ.
Tuy nhiên, luật sư Hiếu cũng chỉ ra nhiều thách thức pháp lý khi ranh giới giữa hành vi vi phạm và không vi phạm còn khá mơ hồ, khó định lượng. Ông phân tích rằng các quy định còn khá rộng và chưa đủ rõ ràng, dễ dẫn đến nguy cơ xâm phạm quyền nuôi dạy con của cha mẹ. Đặc biệt, tiêu chí xác định "quá sức" rất khó xác định, bởi khả năng tiếp thu của mỗi đứa trẻ là khác nhau. Thêm vào đó, truyền thống "thương cho roi cho vọt" vẫn tồn tại ở nhiều gia đình Việt Nam, nên nếu không có hướng dẫn cụ thể, rất dễ phát sinh tranh chấp hoặc can thiệp thiếu công bằng.
Một vấn đề khác được luật sư Hiếu nhấn mạnh là nghị định hiện chưa quy định rõ cơ chế chứng minh và đánh giá chứng cứ (ai là người có thẩm quyền kết luận, lời khai của trẻ có được xem là chứng cứ hay không), dẫn đến nguy cơ áp dụng tùy tiện, thiếu thống nhất giữa các địa phương.
Để khắc phục những hạn chế này, luật sư Hiếu cho rằng Chính phủ cần ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết, xây dựng bộ tiêu chí rõ ràng và thống nhất để áp dụng trên toàn quốc. Đồng thời, cần ưu tiên các biện pháp hỗ trợ như tư vấn tâm lý cho gia đình, chương trình giáo dục cộng đồng thay vì chỉ tập trung vào xử phạt. Việc cân bằng giữa bảo vệ trẻ em và quyền giáo dục của cha mẹ sẽ là chìa khóa để nghị định không chỉ là văn bản pháp lý mà còn là công cụ thúc đẩy văn hóa gia đình lành mạnh./.
Bình luận
0