Tôi đứng ở chân núi Hùng vào một buổi chiều tà, khi những đoàn thợ đang hối hả hoàn thiện những công đoạn cuối cùng cho không gian "Di sản số". Không còn những dải băng rôn kiểu cũ, thay vào đó là hệ thống màn hình LED tương tác và các trạm trải nghiệm thực tế ảo đang được thử nghiệm ánh sáng.
Một cán bộ trong Ban quản lý di tích, tay vừa điều chỉnh tọa độ cho thiết bị cảm biến, vừa hào hứng nói với tôi: “Năm nay, chúng tôi không chỉ muốn người dân đến dâng hương rồi về. Chúng tôi muốn họ được 'chạm' vào lịch sử".
Giữa dòng chảy hối hả của thập niên thứ ba thế kỷ XXI, có một điểm hẹn chưa bao giờ lỗi nhịp trong tâm khảm người Việt: Đỉnh núi Nghĩa Lĩnh. Giỗ Tổ Hùng Vương năm Bính Ngọ (2026) không chỉ dừng lại ở một nghi lễ thờ tự truyền thống, mà đã thực sự trở thành một cuộc trình diễn sức mạnh văn hóa, nơi quá khứ nghìn năm "hòa giọng" cùng công nghệ tương lai.
Thực tế, phản ánh từ những ngày đầu tháng Tư cho thấy, lượng khách về thăm Đền Hùng sớm đã tăng 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Người ta không chỉ đến để cầu an, mà còn để chứng kiến cách mà một di sản nghìn năm đang "tự làm mới" mình.
Tại khu vực trải nghiệm hát Xoan, tôi gặp một nhóm sinh viên ngành đồ họa từ Hà Nội lên từ sớm để tình nguyện hỗ trợ kỹ thuật. Các bạn đang số hóa những điệu múa cổ, biến chúng thành những thước phim 3D sống động. Đó là một cách kể chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ của thế hệ Z – trực quan, rực rỡ và đầy sức nặng cảm xúc.
Tiếng trống đồng đợi ngày "khai hỏa"
Dạo quanh các làng cổ dưới chân núi như Kim Đức, Phù Ninh, tiếng trống hội và tiếng tập hát Xoan đã vang lên rộn rã từ nhiều tuần nay. Những nghệ nhân lão thành như cụ Nguyễn Văn Tú đang tất bật truyền dạy cho lớp trẻ. Trong đôi mắt mờ đục của cụ, tôi thấy một sự an tâm lạ kỳ.
“Di sản không phải là vật chết trong bảo tàng,” cụ Tú tâm sự khi đang chỉnh lại cách lấy hơi cho một cô bé mới lên mười. “Năm nay Ban tổ chức đưa công nghệ VR vào, ban đầu tôi cũng lạ lẫm, nhưng khi thấy các cháu trẻ đeo kính vào rồi ồ lên kinh ngạc khi thấy đình làng xưa hiện ra, tôi hiểu rằng đó là chiếc cầu nối tuyệt vời nhất. Công nghệ là phương tiện, còn cái tâm hướng về nguồn cội mới là xăng dầu để chiếc xe di sản chạy mãi".
Sự phản ánh ở đây không chỉ nằm ở quy mô tổ chức, mà còn ở sự chuyển dịch trong nhận thức. Di sản Hùng Vương năm 2026 đang được nhìn nhận như một "thực thể sống", có khả năng tương tác và thích nghi. Người ta đang chuẩn bị cho một lễ hội mà ở đó, tiếng trống đồng nghìn năm sẽ hòa quyện cùng những hiệu ứng âm thanh vòm hiện đại, tạo nên một không gian tâm linh vừa huyền bí vừa gần gũi.
Dù nội dung văn tế chính thức vẫn còn được giữ kín cho đến giờ G, nhưng qua những cuộc trao đổi với Hội đồng lịch sử, có thể cảm nhận được tinh thần chủ đạo của mùa Giỗ Tổ năm nay là Tự cường và Kết nối.
Trong bối cảnh thế giới năm 2026 vẫn đầy biến động, ý nghĩa của "nguồn cội" trở thành một điểm tựa tinh thần vững chãi. Một nhà nghiên cứu văn hóa tham gia soạn thảo chương trình chia sẻ rằng, bài văn tế năm nay sẽ dành một dung lượng đáng kể để nói về sự đoàn kết dân tộc trong kỷ nguyên toàn cầu hóa. Đó không chỉ là lời tri ân tổ tiên, mà là một bản cam kết của hậu thế về việc giữ gìn bản sắc Việt trước những cơn sóng văn hóa ngoại lai.
Dòng người đổ về Nghĩa Lĩnh những ngày này, dù chưa phải là cao điểm, nhưng đã mang theo những hy vọng mới. Tôi thấy những gia đình trẻ mang theo con nhỏ, chỉ trỏ cho chúng xem những bức phù điêu kể về lịch sử dựng nước. Tôi thấy những đoàn cựu chiến binh đứng lặng trước đền Thượng. Tất cả họ đều đang cùng nhau tạo nên một bức tranh phản ánh sống động về lòng yêu nước – một thứ tình cảm không cần đến ngày chính lễ mới bùng phát, mà nó luôn âm ỉ như mạch nước ngầm chảy trong lòng đất Tổ.
"Chiếc neo" của người phương xa đang hướng về
Một ghi nhận đáng chú ý trong công tác chuẩn bị năm nay là sự tham gia tích cực của cộng đồng người Việt hải ngoại. Qua các diễn đàn trực tuyến và hệ thống đăng ký của Ban tổ chức, con số kiều bào dự kiến về dự lễ vào ngày 10/3 tới đã đạt mức kỷ lục.
Chị Elena Nguyễn, một Việt kiều Pháp mà tôi có dịp trò chuyện qua video call khi chị đang chuẩn bị hành lý, chia sẻ: “Năm nay chúng tôi được thông báo sẽ có một không gian riêng để kiều bào dâng đất và nước từ nơi mình sinh sống về hòa vào đất mẹ. Chỉ nghe đến đó thôi, trái tim tôi đã thắt lại. Ở nước ngoài, chúng tôi sống bằng tương lai, nhưng chúng tôi tồn tại bằng quá khứ. Đền Hùng chính là chiếc neo giữ cho chúng tôi không bị trôi dạt".
Sự mong chờ của những người con xa xứ là một tấm gương phản chiếu chính xác nhất giá trị của di sản. Nó không chỉ là những viên gạch, những ngôi đền, mà là một ý niệm về "nhà" – nơi mà dù bạn là ai, đi đâu, vào ngày 10/3 cũng đều có một chốn để quay về trong tâm tưởng.
Việc kết hợp giữa truyền thống thượng nghiêm và công nghệ hiện đại không chỉ là một sự thay đổi về hình thức, phản ánh một tư duy mới của người Việt năm 2026 là trân trọng quá khứ bằng ngôn ngữ của tương lai. Chúng ta không bảo tồn di sản bằng cách bao bọc nó trong sự tĩnh lặng, mà bằng cách để nó sống chung, thở chung và phát triển cùng với nhịp đập của thời đại.
Hẹn gặp lại Nghĩa Lĩnh vào ngày chính lễ 10/3. Khi ấy, không chỉ có ánh sáng của công nghệ, mà ánh sáng của lòng tự hào dân tộc sẽ rực cháy trên đỉnh núi thiêng, khẳng định rằng: Dòng máu Lạc Hồng chưa bao giờ ngừng chảy, và tiếng vọng từ nguồn cội sẽ còn vang xa hơn bao giờ hết trong kỷ nguyên số này./.
Bình luận
0