Gian nan hành trình đòi nợ bảo hiểm xã hội tại Đà Nẵng

Hệ lụy dây chuyền từ những cuốn sổ bị nợ bảo hiểm 

Đã hơn 3 năm kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động tại Chi nhánh 2 - Công ty Cổ phần Công nghiệp Quảng An 1, anh Nguyễn Hữu Hộ (trú tại Đà Nẵng) vẫn còn bị nợ cuốn sổ bảo hiểm xã hội (BHXH) được chốt quá trình đóng. Mọi giấy tờ, đơn từ khiếu nại đã gửi đi khắp nơi nhưng câu trả lời anh nhận lại chỉ là sự im lặng từ phía doanh nghiệp và những cái lắc đầu từ cơ quan chức năng.

Chính vì vậy, anh Hộ không thể nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, cũng không thể nối tiếp quá trình tham gia BHXH tại đơn vị mới. Tình cảnh của anh Hộ không phải là cá biệt. Theo ghi nhận, có hàng trăm công nhân từng làm việc tại doanh nghiệp này cũng đang rơi vào khủng hoảng bị nợ bảo hiểm. Nhiều người đau ốm, thai sản nhưng không được hưởng bất kỳ một chế độ an sinh nào dù hằng tháng vẫn bị trừ lương để đóng bảo hiểm.

Đáng chú ý, ngoài việc chiếm dụng tiền bảo hiểm, một số doanh nghiệp còn chiếm giữ luôn cả những khoản tiền ký quỹ của người lao động. Trường hợp của anh Trần Văn Chương là một minh chứng điển hình. Khi vào làm việc, anh phải nộp khoản đặt cọc 15 triệu đồng. Đến khi nghỉ việc, tổng số tiền lương, tiền cọc đơn vị còn nợ anh lên tới hơn 50 triệu đồng. Anh Chương đã ròng rã đi đòi từ năm này qua năm khác, từ các cấp quản lý trực tiếp đến các buổi đối thoại nhưng đều không có kết quả.  Những người có trách nhiệm tại chi nhánh chỉ trả lời rằng họ cũng là người làm công ăn lương, không có thẩm quyền giải quyết.

Rào cản pháp lý từ cơ chế ủy quyền khởi kiện nợ bảo hiểm 

Trước tình cảnh bế tắc, tìm đến tổ chức Công đoàn để hỗ trợ pháp lý được xem là phao cứu sinh cuối cùng của người lao động. Tuy nhiên, đại diện Liên đoàn Lao động TP Đà Nẵng thừa nhận, việc khởi kiện doanh nghiệp nợ bảo hiểm hiện nay đang vấp phải những rào cản rất lớn về mặt thủ tục hành chính và cơ chế tư pháp.

Ông Lê Văn Đại - Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động TP Đà Nẵng cho biết, đối với các doanh nghiệp đã phá sản, dừng hoạt động hoặc chủ sở hữu bỏ trốn, Ông Lê Văn Đại - Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động TP Đà Nẵng cho biết. Theo quy định pháp luật hiện hành, để Công đoàn có thể đại diện khởi kiện ra tòa, mỗi một người lao động phải làm một bộ hồ sơ ủy quyền riêng biệt.

Do đó, nếu một doanh nghiệp có 1.000 lao động bị nợ bảo hiểm xã hội tại Đà Nẵng, cơ quan Công đoàn sẽ phải hoàn thiện đúng 1.000 bộ hồ sơ ủy quyền và Tòa án phải thụ lý, xét xử 1.000 vụ án dân sự độc lập. Quy định này tạo ra một áp lực khổng lồ về mặt thủ tục hành chính, làm kéo dài thời gian giải quyết vụ việc. 

Mặt khác, vai trò của cơ quan điều tra trong việc khởi tố hình sự các hành vi trốn đóng BHXH theo Điều 216 Bộ luật Hình sự vẫn chưa được phát huy hiệu quả trên thực tế. Đến thời điểm hiện tại, số lượng vụ việc bị xử lý hình sự đối với tội danh này tại Đà Nẵng vẫn còn rất hạn chế, chưa đủ sức răn đe đối với những chủ doanh nghiệp cố tình chây ì, trục lợi trên mồ hôi nước mắt của công nhân.

Chặng đường đòi quyền lợi an sinh còn nhiều vướng mắc

Có thể nói, quyền được bảo vệ và khả năng được bảo vệ trên thực tế của người lao động hiện nay vẫn đang tồn tại một khoảng cách rất lớn. Từ lúc nộp đơn khởi kiện, chờ phán quyết của tòa án cho đến giai đoạn thi hành án để thu hồi được dòng tiền từ doanh nghiệp là một chặng đường gian truân đầy rủi ro.

Trong khi các cơ quan chức năng vẫn đang loay hoay tìm giải pháp sửa đổi luật, hàng trăm gia đình công nhân tại Đà Nẵng vẫn phải tiếp tục thắt lưng buộc bụng, ôm theo những cuốn sổ bảo hiểm dở dang đi xin việc khắp nơi trong sự bất định của tương lai.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html