Nhiều chuyên gia thần kinh học nhận định rằng các giấc mơ bất thường có thể đóng vai trò như một "tín hiệu sớm" từ cơ thể trước khi các triệu chứng bệnh lý biểu hiện rõ ràng.
Trường hợp của Isabella Cavallo – hiện là biên tập viên tại New York – là một ví dụ điển hình. Khi còn là sinh viên, cô thường xuyên gặp những cơn ác mộng lặp lại, trong đó có cảnh lái xe gặp tai nạn và bị truy đuổi bởi kẻ lạ mặt. Vài năm sau, Cavallo bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như co thắt vùng hông gây đau và tình trạng mụn trứng cá nặng. Ở tuổi 21, cô được chẩn đoán mắc ung thư cổ tử cung giai đoạn hai. Sau hai ca phẫu thuật, hiện cô đã hồi phục. Nhìn lại, Cavallo cho biết cô không khỏi đặt câu hỏi liệu những giấc mơ trước đó có phải là lời cảnh báo từ não bộ.
Khái niệm "giấc mơ tiền triệu" (prodromal dreams) được các nhà khoa học đưa ra để mô tả hiện tượng này. Tiến sĩ Patrick McNamara, Giáo sư Thần kinh học tại Đại học Y Boston, cho biết đây có thể là những giấc mơ phản ánh giai đoạn khởi phát của bệnh trước khi có dấu hiệu y khoa rõ ràng.
Một báo cáo đăng trên tạp chí Frontiers in Psychiatry cho thấy giấc mơ tiền triệu đã được ghi nhận trong nhiều lĩnh vực bệnh lý như tiêu hóa, phổi, phụ khoa, viêm khớp, rối loạn tự miễn, suy giảm nhận thức và các rối loạn tâm thần như rối loạn lưỡng cực.
Dù vậy, phần lớn các giấc mơ, kể cả ác mộng, thường chỉ phản ánh trạng thái căng thẳng, lo âu, thiếu ngủ hoặc ảnh hưởng từ sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, nếu giấc mơ thay đổi đột ngột, trở nên cực đoan và lặp lại, các chuyên gia khuyến nghị nên chú ý và trao đổi với bác sĩ.
Từ góc nhìn khoa học, hiện tượng này có thể được lý giải qua cơ chế "phát hiện mối đe dọa" của não bộ. Nhà thần kinh học Marc Milstein cho biết não luôn theo dõi các tín hiệu trong cơ thể, nhưng ban ngày dễ bị phân tán bởi môi trường xung quanh. Khi ngủ, đặc biệt là trong giai đoạn REM, não xử lý mạnh mẽ các thông tin nội tại và có thể "mã hóa" chúng thành hình ảnh trong giấc mơ.
Khi cơ thể xuất hiện bất thường, như phản ứng miễn dịch hoặc mất cân bằng sinh học, não có thể phát tín hiệu cảnh báo dưới dạng những hình ảnh mang tính ẩn dụ trong giấc mơ.
Các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra một số dạng giấc mơ tiền triệu phổ biến. Trong đó, giấc mơ bị truy đuổi hoặc đe dọa là dạng thường gặp, có thể liên quan đến các rối loạn tâm thần như trầm cảm hoặc rối loạn lưỡng cực.
Ở một số trường hợp, giấc mơ có thể mang tính dự báo cụ thể. Nam diễn viên Mark Ruffalo từng mơ thấy mình có khối u não và quyết định đi kiểm tra, sau đó được xác nhận có khối u thực sự. Một nghiên cứu năm 2015 cũng ghi nhận 44% phụ nữ mắc ung thư vú từng mơ thấy những hình ảnh liên quan đến khối u trước khi được chẩn đoán.
Ngoài ra, rối loạn hành vi trong giấc ngủ REM – khi người bệnh thực hiện các hành động như đánh, đá trong lúc mơ – được xem là dấu hiệu tiền triệu rõ ràng của bệnh Parkinson. Nguyên nhân liên quan đến sự hình thành các protein bất thường trong não, ảnh hưởng đến cơ chế kiểm soát vận động khi ngủ.
Các chuyên gia nhấn mạnh không nên hoảng sợ trước những giấc mơ xấu, nhưng cần lưu ý nếu xuất hiện các dấu hiệu như giấc mơ thay đổi đột ngột, nội dung lặp lại, kết hợp nhiều yếu tố bất thường hoặc có hành động cơ thể trong lúc ngủ.
Trong trường hợp các giấc mơ gây ảnh hưởng kéo dài, việc trao đổi với bác sĩ có thể giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, từ tác dụng phụ của thuốc đến các rối loạn tâm lý hoặc nguy cơ bệnh lý thần kinh.
Thực tế cho thấy, việc chú ý đến những tín hiệu từ giấc mơ đã giúp một số người như Isabella Cavallo hay bệnh nhân Parkinson John Poma phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời. Theo bác sĩ Sneha Mantri từ Quỹ Parkinson, giấc mơ có thể đóng vai trò như "chìa khóa" giúp nhận diện sớm các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.
Bình luận
0