Đưa nhạc cụ truyền thống của người Raglai vào trường học

Di sản Raglai được nuôi dưỡng từ những thanh âm truyền thống

Bảo tồn và phát huy di sản Raglai không chỉ là gìn giữ những di tích hiện hữu, mà còn là nuôi dưỡng, thực hành và lan tỏa các loại hình nghệ thuật truyền thống, tri thức dân gian, từ đó đưa di sản hòa vào đời sống đương đại.

Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của nhiều loại hình nghệ thuật hiện đại, việc tiếp nối những nhạc cụ truyền thống gắn với đời sống văn hóa của đồng bào Raglai như Mã La, đàn Chapi đang đặt ra không ít thách thức.

Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Phước Hà, tỉnh Khánh Hòa, những thanh âm truyền thống vẫn đang được đưa vào lớp học.

Hơn 10 năm qua, cứ chiều thứ 3 và thứ 5 hằng tuần, tiếng Mã La lại vang lên trong khuôn viên trường. Nếu như ban đầu chỉ có vài học sinh đăng ký, đến nay đội Mã La đã có hàng chục em tham gia. Đặc biệt, sau năm thứ 2 học tập, nhiều học sinh đã có thể trình diễn khá thành thục những làn điệu của đồng bào mình.

Em Tạ Nữ Thu Cúc, học sinh Trường PTDT bán trú THCS Phước Hà chia sẻ: “Cháu rất tự hào về dân tộc Raglai mình. Mã La đánh rất hay, rất ý nghĩa với dân tộc mình nên cháu muốn tham gia.”

Với các em, việc học Mã La ban đầu có thể còn bỡ ngỡ, thậm chí đau tay khi luyện tập. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian làm quen, những thanh âm quen thuộc của dân tộc dần trở nên gần gũi.

Em Lê Thị Thu Thảo, học sinh Trường PTDT bán trú THCS Phước Hà bộc bạch: “Cháu học từ năm ngoái tới giờ. Mỗi tuần học 2 buổi vào thứ 3 và thứ 5, cũng không khó lắm.”

Di sản Raglai được trao truyền qua lớp học

Để học sinh hiểu hơn về giá trị văn hóa và nắm được kỹ thuật biểu diễn, nhà trường đã mời nghệ nhân địa phương trực tiếp hướng dẫn. Bên cạnh đó, các cuộc thi, câu lạc bộ, đội, nhóm đánh Mã La cũng được duy trì thường xuyên. Nhờ vậy, từ đây nhiều học sinh đã trở thành những hạt nhân văn hóa, tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ do các cấp, ngành tổ chức.

Đánh giá về tinh thần học hỏi của các em, nghệ nhân Tà Thía Banh, xã Phước Hà, tỉnh Khánh Hòa, cho biết học sinh tiếp thu khá nhanh. Cụ thể, từ năm học trước đến nay, đã có khoảng 50% học sinh đã biết đánh Mã La.

Bày tỏ tâm huyết của mình, nghệ nhân Tà Thía Banh chia sẻ: “Mong rằng năm tiếp theo chúng tôi sẽ cố gắng thêm, giúp cho thế hệ sau này biết đánh Mã La, rồi đàn Chapi, kèn bầu.”

Đặc biệt, không dừng lại ở Mã La, từ năm học 2026 - 2027, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Phước Hà tiếp tục mở lớp dạy đàn Chapi cho học sinh. Từ sự bỡ ngỡ ban đầu, các em đã dần thích thú với loại nhạc cụ độc đáo đã gắn bó với đời sống của cha ông qua nhiều thế hệ.

Di sản Raglai tiếp tục sống trong đời sống hôm nay

Theo thầy giáo Hoàng Lương Đàn, Hiệu trưởng Trường PTDT bán trú THCS Phước Hà, nếu không bảo tồn nhạc cụ dân tộc cũng như các loại hình văn hóa, những giá trị này sẽ có nguy cơ mai một. Chính vì vậy, nhà trường hằng năm đều xây dựng kế hoạch và tổ chức cho học sinh học các nhạc cụ dân tộc.

Thầy giáo Hoàng Lương Đàn nhấn mạnh: “Nếu không bảo tồn các nhạc cụ dân tộc cũng như các loại hình văn hóa thì sẽ bị mai một. Với ý nghĩa như thế, trường rất quan tâm và chú trọng, hằng năm đều xây dựng kế hoạch và tổ chức cho các cháu học các nhạc cụ dân tộc.”

Những thanh âm Mã La, đàn Chapi hôm nay đang được tiếp nối ngay từ trường học. Thông qua từng buổi học, di sản Raglai không chỉ được bảo tồn một cách tự nhiên, mà còn trở thành một phần rõ nét trong đời sống của thế hệ trẻ. 

Quan trọng hơn, những lớp học này còn tạo ra một sân chơi lành mạnh, giúp học sinh Raglai thêm hiểu, thêm tự hào và yêu hơn những giá trị văn hóa của chính dân tộc mình. Đó cũng là cách bền vững nhất để di sản Raglai tiếp tục được trao truyền, thực hành và lan tỏa trong đời sống đương đại.

 Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html