Bước ngoặt thể chế và tư duy chiến lược
Những ngày cuối tháng 3/2026, không khí tại Cục Dự trữ Nhà nước trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết với chuỗi hội thảo lấy ý kiến sửa đổi Chiến lược DTQG đến năm 2030 và dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật DTQG 2025. Đây được xem là bước đi then chốt để thể chế hóa các Nghị quyết số 39-NQ/TW và Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Trao đổi với báo giới, ông Bùi Tuấn Minh - Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước khẳng định: "DTQG không chỉ là 'của để dành' cho lúc thắt lưng buộc bụng, mà phải là nguồn lực chiến lược để bảo đảm an ninh kinh tế, tài chính, năng lượng và lương thực. Trong tình hình mới, DTQG chính là công cụ điều tiết vĩ mô, giúp ổn định tâm lý thị trường và giữ vững thế chủ động trong mọi kịch bản xấu nhất."
Sự thay đổi về tư duy này đánh dấu bước chuyển từ "dự trữ bị động" (ứng phó khi sự cố đã xảy ra) sang "dự trữ chủ động" (tạo nền tảng để ngăn ngừa và triệt tiêu các nguy cơ từ sớm, từ xa).
An ninh toàn diện không chỉ là hàng hóa hữu hình
Điểm mới nhất trong lộ trình cải cách lần này là sự phối hợp chặt chẽ giữa Cục Dự trữ Nhà nước với các đơn vị thực hiện nhiệm vụ an ninh, quốc phòng. Tại hội thảo, đại diện Bộ Công an đã phác thảo một diện mạo mới của danh mục hàng dự trữ. Bên cạnh những phương tiện tác chiến đa năng, thiết bị kỹ thuật đặc thù, khái niệm an ninh giờ đây đã mở rộng ra những lĩnh vực "phi truyền thống".
Thứ nhất là an ninh số và Trung tâm dữ liệu dự phòng. Trong kỷ nguyên 4.0, dữ liệu là tài sản quốc gia. Việc dự trữ không chỉ dừng lại ở phần cứng mà còn là các hạ tầng dự phòng để đảm bảo hệ thống truyền dẫn và dữ liệu quốc gia không bị gián đoạn trước các cuộc tấn công mạng hay sự cố kỹ thuật quy mô lớn.
Thứ hai là công nghiệp an ninh lưỡng dụng. Một định hướng quan trọng là phát triển các mặt hàng dự trữ mang tính độc lập, vừa phục vụ trực chiến, vừa có khả năng huy động cho mục tiêu phát triển kinh tế khi cần thiết. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực, tránh tình trạng hàng hóa nằm im trong kho gây lãng phí.
Thứ ba là an ninh năng lượng và hạt nhân. Trước những cam kết về biến đổi khí hậu và xu hướng năng lượng mới, danh mục DTQG đang nghiên cứu bổ sung các vật tư phục vụ an ninh hạt nhân và các dạng năng lượng chiến lược mới để đảm bảo vận hành nền kinh tế trong tình huống bị đứt gãy nguồn cung quốc tế.
Giải bài toán linh hoạt trong cơ chế vận hành
Một trong những rào cản lớn nhất của công tác dự trữ nhiều năm qua là cơ chế quản lý còn nặng tính hành chính, cứng nhắc. Tại hội thảo với Bộ Quốc phòng ngày 18/3, các đại biểu đã thẳng thắn chỉ ra rằng: Hàng dự trữ chiến lược nếu không được "làm tươi" thường xuyên bằng công nghệ và cơ chế luân đổi sẽ nhanh chóng lạc hậu.
Cục trưởng Bùi Tuấn Minh đề xuất một cơ chế vận hành thông thoáng hơn thông qua việc phân cấp mạnh mẽ. Theo đó, cần trao quyền chủ động cho các đơn vị trực tiếp quản lý kho bãi để kịp thời xuất cấp, sửa chữa hoặc luân chuyển hàng hóa phù hợp với thực tế huấn luyện và chiến đấu.
Song song đó là cơ chế luân phiên đổi hàng. Thay vì giữ một lô hàng cho đến khi hết hạn, hệ thống mới cho phép cập nhật công nghệ mới, đổi hàng cũ lấy hàng mới thường xuyên hơn để đảm bảo tính sẵn sàng cao nhất. Đặc biệt, việc huy động nguồn lực doanh nghiệp tham gia vào kênh dự trữ chiến lược được kỳ vọng sẽ giúp đa dạng hóa phương thức dự trữ và giảm áp lực lên ngân sách nhà nước.
Tự chủ chiến lược là mệnh lệnh từ thực tiễn
Nhìn rộng ra quốc tế, biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu và những cuộc xung đột địa chính trị đã chứng minh: Quốc gia nào không tự chủ được nguồn dự trữ chiến lược sẽ rất dễ bị tổn thương. Đối với Việt Nam, việc hoàn thiện Luật DTQG 2025 và Chiến lược đến năm 2030 là hành động cụ thể hóa khát vọng tự cường. Dự trữ quốc gia lúc này đóng vai trò như một "tấm nệm" giảm chấn cho nền kinh tế và là "thanh bảo kiếm" bảo vệ an ninh.
Tại các kho dự trữ của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng, việc quản lý giờ đây không chỉ là kiểm kê số lượng, mà còn là đánh giá tính "sẵn sàng chiến đấu" của hàng hóa. Sự hiện diện của các thiết bị công nghệ cao, các trung tâm dữ liệu dự phòng bên cạnh những kho lương thực hiện đại chính là minh chứng cho một tầm nhìn an ninh toàn diện: Lương thực để no bụng, vũ khí để giữ đất, và công nghệ để giữ vững chủ quyền trên không gian số.
"Thể chế phải đi trước một bước. Nghị định hướng dẫn Luật DTQG 2025 phải mang hơi thở của thực tiễn, phải giải quyết được những vướng mắc về thủ tục mua sắm đặc thù và cơ chế bảo quản hàng công nghệ cao”, Cục trưởng Bùi Tuấn Minh nhấn mạnh.
Với lộ trình bài bản và tư duy đổi mới, hệ thống Dự trữ Quốc gia Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ. Từ những kho hàng lặng lẽ, DTQG vươn mình trở thành một nguồn lực sống động, một điểm tựa vững chắc để đất nước tự tin vững bước trong một thế giới đầy biến động. Tự chủ chiến lược bắt đầu từ những kho dự trữ kiên cố và một cơ chế vận hành thông tuệ./.
Bình luận
0