Theo quy định quản trị rủi ro nghiêm ngặt, các định chế này thường chỉ được phép đầu tư vào những quốc gia đạt ngưỡng "hạng đầu tư" (investment grade). Do đó, việc vượt qua rào cản này đã tháo gỡ nút thắt kỹ thuật kinh điển, mở ra cơ hội tiếp cận nguồn thanh khoản dồi dào chưa từng có.

Nhóm ngành tài chính, đặc biệt là ngân hàng, đang đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ nhất. Theo logic thị trường, khi hệ số rủi ro quốc gia giảm, chi phí huy động vốn quốc tế của các ngân hàng thương mại cũng giảm theo. Điều này giúp các nhà băng mở rộng biên lợi nhuận thuần (NIM) và gia tăng năng lực cung ứng tín dụng cho nền kinh tế. Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhận định rằng vị thế mới sẽ giúp doanh nghiệp nội địa tự tin hơn khi vươn ra thị trường vốn quốc tế, tạo nguồn lực bồi đắp cho các mục tiêu phát triển dài hạn.

Bên cạnh tài chính, lĩnh vực hạ tầng và năng lượng cũng trở thành tâm điểm thu hút vốn. Những dự án lớn như đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam hay các tổ hợp năng lượng tái tạo quy mô tỷ USD đang cần những dòng vốn dài hạn và ổn định. TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, phân tích rằng rủi ro quốc gia thấp hơn sẽ khiến các dự án này trở nên khả thi và hấp dẫn hơn trong mắt các nhà đầu tư chiến lược. Sự chuyển dịch từ vay ngắn hạn sang các công cụ nợ dài hạn hoặc trái phiếu xanh sẽ tạo ra giá trị thặng dư bền vững, giúp doanh nghiệp thoát khỏi áp lực biến động ngắn hạn để tập trung vào giá trị thực cốt lõi.

Đặc biệt, sự hiện diện của các "ông lớn" tài chính toàn cầu đang trực tiếp thay đổi tư duy của cộng đồng nhà đầu tư nội. Ông Nguyễn Hoàng Nhật Nam, một nhà đầu tư kỳ cựu, cho rằng sự tham gia của các quỹ ngoại chất lượng cao sẽ giảm thiểu các đợt biến động cực đoan do đầu cơ. Khi các quỹ ETF và quỹ hưu bổng đóng vai trò dẫn dắt, thị trường sẽ dịch chuyển sang hướng chuyên nghiệp hóa, ưu tiên các chỉ số cơ bản như EPS và quản trị doanh nghiệp. Điều này tạo áp lực tích cực, buộc nhà đầu tư cá nhân phải nâng cao kiến thức tài chính để thích nghi với các tiêu chuẩn toàn cầu.

Tiếp lời ông Nam, bà Trần Minh Trang, một nhà đầu tư tại Hà Nội, nhận định dòng vốn ngoại còn đóng vai trò như một "bộ lọc" minh bạch. Các tiêu chuẩn khắt khe về ESG và quản trị rủi ro của khối ngoại buộc doanh nghiệp niêm yết phải tự cải thiện để lọt vào "tầm ngắm". Thay vì chạy theo tin đồn, dòng vốn giờ đây hướng vào nội lực và giá trị dài hạn, giúp hình thành một nền tảng thị trường vững chắc, hạn chế tối đa các rủi ro thao túng giá.

Chiến lược nâng tầm vị thế và bài toán thịnh vượng bền vững

Ở góc độ doanh nghiệp, làn sóng nâng hạng được xem như một "chứng chỉ" về sức khỏe tài chính. Đại diện một doanh nghiệp công nghệ hàng đầu trong nhóm VN30 chia sẻ rằng đây là thời điểm vàng để thực hiện các thương vụ phát hành riêng lẻ cho đối tác chiến lược quốc tế. Việc hợp tác không chỉ mang lại nguồn vốn ngoại tệ mà còn giúp doanh nghiệp tiếp cận kinh nghiệm quản trị tiên tiến và các bộ tiêu chuẩn quốc tế. Những giá trị này là bệ phóng quan trọng để doanh nghiệp Việt thoát khỏi tư duy khu vực, tự tin cạnh tranh trên trường quốc tế trong các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo hay công nghiệp bán dẫn.

Tuy nhiên, vận hội luôn đi kèm với thách thức. Các chuyên gia từ Ngân hàng Thế giới (WB) khuyến cáo rằng để giữ chân dòng vốn "hạng đầu tư", Việt Nam cần quyết liệt hơn trong cải cách thể chế và nâng cao tính minh bạch. Việc cải thiện chất lượng công bố thông tin bằng tiếng Anh và hoàn thiện hệ thống thanh toán bù trừ trung tâm (CCP) là những bước đi không thể trì hoãn. Hạ tầng công nghệ và hành lang pháp lý đồng bộ sẽ là "mỏ neo" vững chắc nhất để giữ chân những dòng vốn chất lượng cao ở lại lâu dài với nền kinh tế Việt Nam, thay vì chỉ là những đợt sóng ngắn hạn.

Lộ trình tiến tới mục tiêu thịnh vượng vào năm 2030 và xa hơn là năm 2045 đòi hỏi sự kiên trì trong việc ổn định kinh tế vĩ mô và cải thiện sức khỏe tài chính công. Quyết định nâng hạng của Fitch Ratings được coi là phát súng lệnh, kích hoạt một cuộc đua nâng tầm vị thế giữa các doanh nghiệp. Trong những năm tới, thị trường sẽ chứng kiến một cuộc thanh lọc mạnh mẽ. Những doanh nghiệp có hàm lượng chất xám cao, thực hành sản xuất xanh và quản trị minh bạch sẽ vươn lên dẫn đầu. Đây không chỉ là sự tăng trưởng về mặt chỉ số chứng khoán mà còn là minh chứng cho sự trưởng thành của một quốc gia đang vươn mình mạnh mẽ.

Sự bùng nổ của dòng vốn quốc tế còn đặt ra yêu cầu về việc đào tạo nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao. Các tổ chức tài chính trong nước cần phải thay đổi cấu trúc quản trị để tương thích với các đối tác nước ngoài. Việc áp dụng các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) sẽ không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh. Khi các doanh nghiệp nội địa đủ mạnh để "hấp thụ" nguồn vốn ngoại một cách hiệu quả, nền kinh tế sẽ tạo ra một chu kỳ tăng trưởng mới dựa trên năng suất và sự minh bạch.

Nhìn chung, việc gia nhập nhóm "hạng đầu tư" là một bước ngoặt lịch sử, đánh dấu sự tin tưởng của cộng đồng quốc tế vào triển vọng kinh tế của Việt Nam. Với sự đồng lòng từ chính phủ đến doanh nghiệp và nhà đầu tư, thị trường chứng khoán nói riêng và nền kinh tế nói chung đang đứng trước cơ hội lớn để thay đổi diện mạo, hướng tới một tương lai thịnh vượng và bền vững. Cuộc đua nâng hạng không chỉ là con số, mà là cuộc đua về chất lượng và bản lĩnh của doanh nghiệp Việt trên bản đồ tài chính thế giới.