Sự kiện Fitch Ratings nâng hạng tín nhiệm công cụ nợ của Việt Nam lên mức BBB- vào đầu năm 2026 không chỉ là một danh hiệu tinh thần. Đối với các quỹ đầu tư lớn trên thế giới, đây là "lệnh bài" để họ tái phân bổ tỷ trọng danh mục đầu tư vào thị trường Việt Nam. Theo quy định của nhiều quỹ hưu bổng và quỹ tín thác quốc tế, họ chỉ được phép đầu tư vào các quốc gia có xếp hạng từ "hạng đầu tư" trở lên. Do đó, một lượng thanh khoản khổng lồ đang chờ đợi để đổ vào các nhóm ngành then chốt, những nơi được dự báo sẽ dẫn dắt thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026 - 2030.

Nhóm tài chính và hạ tầng dẫn dắt làn sóng đón vốn

Trong các đợt nâng hạng tín nhiệm, nhóm cổ phiếu ngân hàng luôn là địa chỉ đầu tiên được dòng vốn ngoại nhắm tới. Điều này xuất phát từ việc hệ số rủi ro của hệ thống tài chính quốc gia giảm xuống, giúp các ngân hàng tiếp cận nguồn vốn quốc tế với lãi suất thấp hơn, từ đó nới rộng biên lợi nhuận (NIM). Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đánh giá rằng khi vị thế tín nhiệm quốc gia tăng lên, khả năng huy động vốn của các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là các định chế tài chính, sẽ thuận lợi hơn rất nhiều. Ông nhấn mạnh việc nâng hạng lần này là tiền đề để các doanh nghiệp Việt Nam tự tin vươn ra thị trường vốn quốc tế, tạo nguồn lực bồi đắp cho nền kinh tế trong nước.

Bên cạnh ngân hàng, nhóm cổ phiếu hạ tầng và năng lượng cũng đang lọt vào tầm ngắm của các nhà đầu tư định chế. Với nhu cầu vốn khổng lồ để thực hiện các dự án đường sắt tốc độ cao và năng lượng tái tạo trong giai đoạn 2026 - 2030, việc nâng hạng tín nhiệm giúp các doanh nghiệp trong ngành này dễ dàng phát hành trái phiếu xanh hoặc tìm kiếm các đối tác chiến lược nước ngoài. Tiến sĩ Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, phân tích rằng khi chi phí vốn giảm, các dự án hạ tầng có quy mô hàng tỷ USD sẽ trở nên khả thi hơn về mặt tài chính, tạo ra giá trị bền vững cho cổ đông trong dài hạn thay vì chỉ dựa vào những con sóng đầu cơ nhất thời.

Sự xuất hiện của các "ông lớn" tài chính quốc tế không chỉ đẩy giá cổ phiếu tăng lên mà còn thay đổi hoàn toàn tư duy đầu tư của khối nội. Ông Nguyễn Hoàng Nam, một nhà đầu tư có kinh nghiệm, nhận định rằng sự tham gia của các quỹ ngoại sẽ giúp thị trường bớt biến động cực đoan. "Khi có các quỹ đầu tư chỉ số (ETF) và quỹ hưu bổng nước ngoài giữ vai trò dẫn dắt, thị trường sẽ chuyển sang đầu tư dựa trên các chỉ số cơ bản như tăng trưởng EPS và quản trị doanh nghiệp thay vì chỉ chạy theo tin đồn. Điều này buộc các nhà đầu tư cá nhân phải thay đổi phương pháp để không bị 'đào thải' trong kỷ nguyên mới," ông Nam chia sẻ.

Dưới góc nhìn của doanh nghiệp niêm yết, đại diện một công ty công nghệ vừa lọt vào nhóm VN30 giả định rằng việc nâng hạng tín nhiệm giống như một lời xác nhận về tính minh bạch của thị trường. Doanh nghiệp này tin rằng đây là thời điểm tốt nhất để thực hiện các thương vụ phát hành riêng lẻ cho đối tác chiến lược nước ngoài nhằm huy động vốn cho các dự án AI và bán dẫn. Việc có tên trong danh sách mua của các quỹ ngoại không chỉ mang lại vốn mà còn mang lại kinh nghiệm quản trị và các tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) khắt khe, giúp doanh nghiệp phát triển vượt bậc ra khỏi biên giới quốc gia.

Thách thức trong việc giữ chân dòng vốn chất lượng cao

Dù cơ hội là vô cùng lớn, nhưng các chuyên gia quốc tế cũng đưa ra những cảnh báo quan trọng. Các chuyên gia từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) cho rằng dòng vốn ngoại "hạng đầu tư" thường đi kèm với những yêu cầu rất cao về tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư thiểu số. Nếu Việt Nam không tiếp tục quyết liệt cải cách các quy định về công bố thông tin bằng tiếng Anh, nới room ngoại tại các ngành không thiết yếu và hoàn thiện hệ thống thanh toán bù trừ trung tâm (CCP), dòng vốn này có thể sẽ rút đi nhanh chóng nếu có những biến động tiêu cực về chính sách.

Lộ trình tiến tới xếp hạng tín nhiệm quốc gia mức "Đầu tư" vào năm 2030 đòi hỏi sự nỗ lực liên tục trong việc cải thiện sức khỏe tài chính công và ổn định vĩ mô. Việc Fitch Ratings nâng hạng công cụ nợ chính là phát súng lệnh đầu tiên, tạo ra một cuộc đua nâng tầm vị thế giữa các doanh nghiệp niêm yết. 

Trong vòng 5 năm tới, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ chứng kiến một sự thanh lọc mạnh mẽ, nơi những nhóm ngành như tài chính, hạ tầng công nghệ và sản xuất xanh sẽ vươn lên chiếm lĩnh vị trí chủ chốt, phản ánh đúng tầm vóc của một quốc gia đang vươn mình trở thành nước phát triển vào năm 2045./.