Ít có ngành công nghiệp nào vừa mang đậm giá trị di sản, vừa tạo ra sức ảnh hưởng kinh tế lớn như ngành đồng hồ xa xỉ của Thụy Sĩ. Đằng sau những chiếc đồng hồ có giá hàng trăm nghìn USD là cả một hệ sinh thái chế tác tinh vi, nơi từng chi tiết nhỏ hơn một milimét được hoàn thiện với độ chính xác ở cấp độ micromet.
Trong các xưởng chế tác truyền thống, nhiều công đoạn vẫn được thực hiện hoàn toàn thủ công. Những nghệ nhân đồng hồ không đơn thuần lắp ráp linh kiện mà còn được xem như đang “thổi hồn” vào từng bộ máy cơ khí.
Giá trị cốt lõi của các mẫu đồng hồ cao cấp nằm ở những “complications” – các chức năng cơ học vượt xa nhiệm vụ xem giờ thông thường. Đó có thể là chronograph dùng để đo thời gian, lịch vạn niên tự động nhận diện năm nhuận hoặc tourbillon – cơ chế xoay nhằm giảm sai số do tác động của trọng lực.
Những cỗ máy đỉnh cao có thể tích hợp hàng loạt chức năng trong cùng một bộ máy với hàng trăm, thậm chí hàng nghìn linh kiện cơ học phức tạp.
Ít ai biết rằng nền tảng của ngành công nghiệp xa xỉ này lại bắt đầu từ một mô hình rất giản dị. Theo nhà báo kiêm nhà sưu tầm Robert-Jan Broer, vào mùa đông khi hoạt động nông nghiệp bị đình trệ, người dân Thụy Sĩ bắt đầu chế tác linh kiện đồng hồ tại nhà để kiếm thêm thu nhập.
Mô hình này hình thành từ thế kỷ 16 tại Geneva, khi các quy định tôn giáo hạn chế việc sử dụng trang sức khiến nhiều thợ kim loại chuyển sang chế tác đồng hồ.
Từ các công đoạn sản xuất nhỏ lẻ, một chuỗi cung ứng phi tập trung dần ra đời. Đến thế kỷ 18, ngành đồng hồ Thụy Sĩ đã phát triển thành hệ thống sản xuất hoàn chỉnh với sự chuyên môn hóa rõ rệt giữa các khu vực: nơi sản xuất lò xo, nơi chế tác vỏ, nơi lắp ráp và hoàn thiện sản phẩm.
Không cần những nhà máy quy mô khổng lồ, Thụy Sĩ vẫn xây dựng được ngành công nghiệp đồng hồ có độ chính xác hàng đầu thế giới.
Ngày nay, Geneva không chỉ là nơi đặt trụ sở của những thương hiệu nổi tiếng như Rolex, Patek Philippe, Omega hay Piaget mà còn được xem là trung tâm của ngành đồng hồ xa xỉ toàn cầu.
Các thương hiệu này không chỉ bán sản phẩm mà còn bán giá trị lịch sử và di sản thương hiệu. Blancpain, thành lập năm 1735, được xem là hãng đồng hồ lâu đời nhất thế giới còn hoạt động. Trong khi đó, Patek Philippe nổi tiếng với những bộ máy siêu phức tạp, còn Rolex tạo dựng danh tiếng nhờ tiêu chuẩn độ bền và thiết kế Oyster chống nước.
Hàng năm, Geneva cũng là nơi diễn ra Watches and Wonders – sự kiện quy tụ các thương hiệu, nhà sưu tầm và truyền thông quốc tế, nơi nhiều mẫu đồng hồ đắt giá nhất thế giới được ra mắt.
Tuy nhiên, phía sau sự hào nhoáng của ngành công nghiệp này là không ít biến động. Theo báo cáo của Morgan Stanley và LuxeConsult, xuất khẩu đồng hồ Thụy Sĩ đã giảm 1,7% trong năm 2025, đánh dấu năm suy giảm thứ hai liên tiếp.
Nhu cầu tại thị trường Trung Quốc – vốn là động lực tăng trưởng quan trọng – giảm khoảng 9%, trong khi mức tăng tại Mỹ chưa đủ để bù đắp sự sụt giảm này.
Dù vậy, phân khúc siêu cao cấp lại ghi nhận đà tăng trưởng mạnh. Những mẫu đồng hồ có giá trên 50.000 franc Thụy Sĩ ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị xuất khẩu.
Điều này cho thấy ngành đồng hồ Thụy Sĩ đang dịch chuyển từ chiến lược “bán số lượng lớn” sang tập trung vào những sản phẩm cực kỳ đắt đỏ dành cho giới siêu giàu – nhóm khách hàng xem đồng hồ không chỉ là phụ kiện mà còn là tài sản tích trữ và biểu tượng địa vị.
Trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu nhiều bất ổn, đồng hồ xa xỉ ngày càng được coi như một loại tài sản có khả năng giữ giá, thậm chí tăng giá theo thời gian.
Sự kết hợp giữa tay nghề thủ công, độ phức tạp kỹ thuật cùng lịch sử hàng trăm năm chính là nền tảng giúp Thụy Sĩ tiếp tục giữ vững vị thế trung tâm của ngành đồng hồ xa xỉ toàn cầu.
Và trong một thế giới đầy biến động, những cỗ máy thời gian tinh xảo ấy dường như không chỉ dùng để đo thời gian, mà còn phản chiếu giá trị của sự giàu có và đẳng cấp.
Bình luận
0