Đồng hồ tận thế – biểu tượng thể hiện mức độ cận kề của nhân loại với nguy cơ diệt vong – hiện chỉ còn cách mốc “nửa đêm” 85 giây. Đây là thông báo được tổ chức Bulletin of the Atomic Scientists (BAS) công bố ngày 27/1.

BAS cho biết quyết định điều chỉnh kim đồng hồ gần hơn tới nửa đêm xuất phát từ hàng loạt rủi ro toàn cầu ngày càng nghiêm trọng, bao gồm sự suy yếu của cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân, gia tăng xung đột, biến đổi khí hậu, các mối đe dọa từ công nghệ sinh học và lo ngại trí tuệ nhân tạo (AI) làm tăng nguy cơ xảy ra thảm họa.

Cụ thể, đồng hồ đang ở mốc 85 giây trước nửa đêm – gần hơn 4 giây so với năm ngoái. Đây cũng là lần thứ ba trong vòng 4 năm qua các nhà khoa học quyết định đưa kim đồng hồ tiến sát hơn tới thời điểm tận thế theo lý thuyết.

Theo giáo sư vật lý thiên văn Daniel Holz (Đại học Chicago), Chủ tịch Hội đồng Khoa học và An ninh của BAS, năm ngoái tổ chức này đã kêu gọi các quốc gia chuyển hướng sang hợp tác quốc tế để đối phó với những rủi ro hiện sinh. Tuy nhiên, thay vì lắng nghe cảnh báo, các nước lớn lại ngày càng hành động “hung hăng” hơn.

Ông Holz cho biết xung đột đã leo thang trong năm 2025, với nhiều chiến dịch quân sự liên quan đến các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Hiệp ước cuối cùng còn điều chỉnh kho vũ khí hạt nhân giữa Mỹ và Nga cũng sắp hết hạn vào ngày 4/2. Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, thế giới có nguy cơ không còn bất kỳ cơ chế nào ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân không kiểm soát.

Bên cạnh nguy cơ hạt nhân, BAS còn cảnh báo các rủi ro nghiêm trọng trong lĩnh vực khoa học sự sống, đặc biệt là các nghiên cứu mới nổi như phát triển sinh vật nhân tạo có cấu trúc “đối xứng ngược” với sinh vật tự nhiên. Theo ông Holz, cộng đồng quốc tế hiện chưa có kế hoạch phối hợp đầy đủ để ứng phó với mối đe dọa sinh học có thể gây hậu quả tàn khốc.

Ngoài ra, sự bùng nổ của AI nhưng thiếu các quy định quản lý phù hợp đang làm gia tăng tình trạng lan truyền thông tin sai lệch. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến nỗ lực giải quyết các mối đe dọa toàn cầu và có thể làm trầm trọng thêm các thảm họa tiềm tàng khác.

BAS được thành lập năm 1945 bởi các nhà khoa học từng tham gia Dự án Manhattan – chương trình phát triển bom nguyên tử bí mật của Mỹ trong Thế chiến II. Ban đầu, tổ chức phi lợi nhuận này tập trung đánh giá mối đe dọa hạt nhân, nhưng từ năm 2007 đã mở rộng thêm yếu tố khủng hoảng khí hậu vào việc tính toán thời gian trên Đồng hồ tận thế.

Trong suốt 79 năm qua, BAS điều chỉnh thời gian của đồng hồ hằng năm dựa trên nhận định về mức độ rủi ro đối với sự tồn vong của nhân loại. Có những năm thời gian được giữ nguyên, có năm bị rút ngắn hoặc kéo dài, nhưng kim đồng hồ chưa bao giờ chạm mốc nửa đêm.

Bà Rachel Bronson, cố vấn cấp cao tại BAS, bày tỏ hy vọng điều đó sẽ không bao giờ xảy ra. Theo bà, nếu đồng hồ điểm nửa đêm, điều đó đồng nghĩa đã xảy ra chiến tranh hạt nhân hoặc biến đổi khí hậu thảm khốc có thể xóa sổ nhân loại.

Theo CNN, việc “lùi giờ” cho Đồng hồ tận thế thông qua các hành động quyết liệt vẫn là điều khả thi. Trong lịch sử, thời điểm an toàn nhất từng được ghi nhận là năm 1991, khi kim đồng hồ cách nửa đêm 17 phút, sau khi Mỹ và Liên Xô ký Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược (START).

Bà Bronson nhấn mạnh con người tạo ra những mối đe dọa này thì cũng có thể giảm thiểu chúng, song điều đó đòi hỏi nỗ lực nghiêm túc và sự tham gia toàn cầu ở mọi cấp độ xã hội.