Từ năm 2026, hộ kinh doanh chuyển sang kê khai, nộp thuế theo doanh thu thực tế thay vì áp dụng thuế khoán như trước. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), hộ, cá nhân kinh doanh phải nộp thuế VAT và thuế thu nhập cá nhân nếu có doanh thu trên 500 triệu đồng mỗi năm.

Với cá nhân, hộ bán hàng trên sàn thương mại điện tử, theo Nghị định 117/2025, các sàn sẽ thực hiện kê khai và nộp thuế thay. Các khoản thuế này được khấu trừ ngay khi người mua thanh toán và đơn hàng hoàn tất. Thuế được tính trực tiếp trên doanh thu từng giao dịch và sàn sẽ thay mặt người bán nộp vào ngân sách nhà nước.

Cụ thể, thuế VAT áp dụng ở mức 1% với kinh doanh hàng hóa; 3% với vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa và 5% với dịch vụ. Thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân cư trú trong nước lần lượt là 0,5% với hàng hóa; 2% với dịch vụ; 1,5% với vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa. Với cá nhân ở nước ngoài bán hàng trên sàn online, mức thuế thu nhập tương ứng là 1%, 5% và 2%.

Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn quản lý thuế với hộ, cá nhân kinh doanh, doanh thu tính thuế đối với người bán trên sàn thương mại điện tử bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, dịch vụ và các khoản thu khác như giảm giá, trợ giá, phí vận chuyển, phí sàn.

Ví dụ, một người bán trên sàn Shopee có tổng doanh thu trong tháng là 259 triệu đồng. Sau khi trừ các loại phí sàn, vận chuyển, trợ giá, số tiền thực nhận là 196 triệu đồng. Tuy nhiên, chủ shop vẫn phải nộp thuế 1,5% (gồm 1% VAT và 0,5% thuế thu nhập cá nhân) trên doanh thu 259 triệu đồng, tương đương gần 3,9 triệu đồng, thay vì tính trên số tiền thực nhận.

Việc sàn nộp thuế thay chỉ mang tính tạm thu. Trường hợp người bán online trên sàn có doanh thu cả năm dưới 500 triệu đồng – ngưỡng chịu thuế mới áp dụng từ năm 2026 – sẽ được hoàn thuế.

Nếu doanh thu năm của hộ kinh doanh vượt 3 tỷ đồng, họ phải chuyển sang tính thuế trên lợi nhuận (doanh thu trừ chi phí), với thuế suất 17%. Khi đó, hộ kinh doanh có thể phải thực hiện thêm bước quyết toán thuế cuối năm để xác định chính xác số thuế phải nộp. Số thuế sàn đã nộp thay trong năm sẽ được khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính cuối cùng.

Đối với doanh thu bán hàng online không qua sàn, người bán phải tự kê khai và nộp thuế trên Cổng thông tin điện tử dành cho hộ, cá nhân kinh doanh hoạt động thương mại điện tử.

Tại hội thảo cuối tuần trước, đại diện Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết khi quyết toán, người nộp thuế cần rà soát toàn bộ chi phí phát sinh trong năm liên quan đến hoạt động bán hàng trên sàn. Các khoản chi phí hợp lệ sẽ được đưa vào xác định lại thu nhập chịu thuế, làm cơ sở tính số thuế phải nộp chính xác.

Các bước kê khai, nộp và quyết toán thuế sẽ được quy định cụ thể tại nghị định hướng dẫn sắp được ban hành. Tuy nhiên, để được tính thuế trên lợi nhuận, người bán phải chứng minh được chi phí hợp lý, hợp lệ.

Bà Nguyễn Quỳnh Dương, Tổng giám đốc phần mềm quản lý bán hàng Nhanh.vn, cho rằng các hộ kinh doanh cần thay đổi thói quen ghi chép sổ sách ngay từ bây giờ. “Người bán cần lưu trữ đầy đủ chứng từ hợp lệ như hóa đơn, hợp đồng, sao kê thanh toán không dùng tiền mặt để bảo vệ quyền lợi khi cơ chế mới chính thức áp dụng”, bà Dương nói.

Liên quan đến trách nhiệm của các sàn, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, lưu ý sàn thương mại điện tử chỉ kê khai, nộp thuế thay nếu người bán có ủy quyền và được sàn chấp nhận. Trường hợp không có ủy quyền, sàn sẽ không khấu trừ và người bán phải tự thực hiện nghĩa vụ thuế.

Ngoài ra, việc sàn nộp thuế thay không đồng nghĩa với xuất hóa đơn thay. Trừ khi có thỏa thuận rõ trong hợp đồng, người bán vẫn phải chủ động xuất hóa đơn cho khách hàng theo quy định./.