Trong bối cảnh kinh tế đang phục hồi, biến động mạnh của thị trường năng lượng toàn cầu đã tác động trực tiếp đến hoạt động vận tải. Giá xăng dầu trong nước duy trì ở mức cao khiến chi phí đầu vào tăng mạnh, buộc các doanh nghiệp phải tìm cách cân đối để duy trì hoạt động.

Dù đã áp dụng nhiều biện pháp tiết giảm chi phí, việc giữ nguyên giá cước không còn khả thi, khiến nhiều đơn vị phải tăng giá vé như một giải pháp bắt buộc để duy trì hoạt động, dù chưa thể bù đắp hết phần chi phí gia tăng.

Theo số liệu từ Cục Đường bộ Việt Nam, đã có 30/34 cơ quan quản lý giao thông địa phương báo cáo về tình hình hoạt động bến xe, ghi nhận số lượng doanh nghiệp kê khai tăng giá cước tăng mạnh so với trước. Nhiều địa phương mới xuất hiện tình trạng tăng giá như Cà Mau, Đà Nẵng, Điện Biên, Gia Lai, Hà Nội, Hải Phòng, Lào Cai, Phú Thọ, TP. Hồ Chí Minh, Thanh Hóa và Tuyên Quang.

Trên phạm vi cả nước, khoảng 210 đơn vị vận tải hành khách, bao gồm tuyến cố định, xe buýt và taxi, đã điều chỉnh giá trên hàng trăm tuyến. TP. Hồ Chí Minh là địa phương có số lượng doanh nghiệp tăng giá nhiều nhất, với 15 đơn vị trên 96 tuyến, mức tăng từ 5% đến 36%. Trong khi đó, mức tăng cao nhất, gần 50%, được ghi nhận tại một số đơn vị ở Hà Nội, Hải Phòng, Ninh Bình và Đắk Lắk.

Ngoài ra, nhiều địa phương như Thừa Thiên Huế, Vĩnh Long, Quảng Ninh, Đồng Nai, Nghệ An cũng ghi nhận mức tăng từ trên 30% đến dưới 50%. Nhóm tăng trung bình 13–30% gồm Đà Nẵng, Cần Thơ, Điện Biên cùng nhiều tỉnh khác.

Không chỉ vận tải hành khách, vận tải hàng hóa cũng chịu áp lực lớn. Theo Hiệp hội vận tải hàng hóa TP. Hồ Chí Minh, chi phí vận tải đã tăng khoảng 20–25%. Một số doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong việc tiếp nhiên liệu do nguồn cung dầu diesel chưa ổn định.

Tại Hải Phòng, nhiều doanh nghiệp đã tăng giá cước từ 13–30% sau đợt tăng giá nhiên liệu đầu tháng 3. Tương tự, Thanh Hóa tăng khoảng 10–12%, còn các tỉnh như Cà Mau, Gia Lai, Nghệ An, Quảng Ngãi, An Giang dự kiến tăng khoảng 15%.

Trước áp lực này, Cục Đường bộ Việt Nam đã kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền đề xuất Chính phủ xem xét giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) – hiện chiếm khoảng 8% trong cơ cấu giá vé – nhằm tạo dư địa giảm giá cước.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng đề xuất giảm hoặc miễn các loại phí như phí bảo trì đường bộ, phí bến bãi, lệ phí cầu đường; đồng thời hỗ trợ lãi suất vay vốn cho doanh nghiệp vận tải. Ngoài ra, việc giảm phí hạ tầng cảng biển, tạo luồng xanh tại cửa khẩu cũng được đề xuất nhằm giảm chi phí và thời gian vận chuyển.

Về phía doanh nghiệp, các đơn vị được khuyến nghị chủ động tối ưu hoạt động, hạn chế xe chạy rỗng, tăng cường ứng dụng công nghệ trong điều hành, bảo dưỡng phương tiện và đào tạo lái xe để tiết kiệm nhiên liệu.

Cơ quan quản lý cũng định hướng cho phép doanh nghiệp điều chỉnh giá cước linh hoạt theo biến động giá nhiên liệu, trên cơ sở thỏa thuận trước với khách hàng, nhằm tăng tính chủ động và hạn chế rủi ro đứt gãy hợp đồng vận tải dài hạn.