Nam, 40 tuổi, làm trong lĩnh vực truyền thông tại Hà Nội, từng xem việc mặt đỏ bừng sau vài ly rượu là “bảo chứng” cho tửu lượng tốt. Mỗi lần nâng chén, gương mặt anh đỏ gay nhưng anh tin đó là dấu hiệu cơ thể đang “đào thải độc tố qua da”. Đồng nghiệp gọi anh là “thần rượu”, còn bản thân Nam coi các cuộc nhậu như một phần công việc.

Chỉ đến khi xuất hiện cơn đau vùng sườn phải và dạ dày kéo dài, anh mới đi khám và được chẩn đoán viêm loét dạ dày kèm xơ gan. Bác sĩ giải thích, hiện tượng đỏ mặt thực chất là tín hiệu cảnh báo nội tạng đang quá tải do cơ thể thiếu enzyme chuyển hóa rượu. “Tôi cứ nghĩ đỏ mặt là cơ địa lành, ai ngờ gan đang kêu cứu”, Nam chia sẻ sau buổi khám.

Không riêng Nam, Liên, 32 tuổi, dù có tiền sử viêm gan B và xơ gan suốt 5 năm, vẫn duy trì thói quen uống rượu. Chỉ vài ly nhỏ cũng khiến cô đỏ bừng mặt, nổi mẩn ngứa ở tay chân. Tuy nhiên, cô cho rằng đó là dấu hiệu cơ thể “đào thải độc tố nhanh và an toàn”.

Theo bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ, Bệnh viện Quốc tế Phương Đông, hiện tượng đỏ mặt sau khi uống rượu – thường gọi là “Asian Flush” (hội chứng đỏ mặt châu Á) – không phản ánh tửu lượng cao mà là biểu hiện của khiếm khuyết di truyền trong chuyển hóa cồn.

Thông thường, rượu vào cơ thể được gan chuyển hóa thành acetaldehyde – một chất độc – rồi tiếp tục được enzyme ALDH (aldehyde dehydrogenase) phân giải thành acetate ít độc hơn. Tuy nhiên, nhiều người Đông Á mang biến thể gene khiến enzyme ALDH hoạt động kém hiệu quả hoặc thiếu hụt. Hệ quả là acetaldehyde tích tụ trong máu ở nồng độ cao, có thể gấp nhiều lần so với người bình thường.

Sự tích tụ độc tố này gây giãn mạch mạnh, dẫn đến đỏ mặt, tim đập nhanh, buồn nôn, đau đầu. Thay vì là dấu hiệu “thải độc”, đỏ mặt nhanh chính là biểu hiện cơ thể đang bị ngộ độc acetaldehyde cấp. Các nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy hội chứng này liên quan chặt chẽ với nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư thực quản, do acetaldehyde liên tục gây tổn thương tế bào.

TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Bệnh viện Bạch Mai, cảnh báo thêm rằng acetaldehyde tích tụ còn có thể kích thích tế bào mast giải phóng histamine ồ ạt, gây phản ứng dị ứng như nổi mề đay, phù Quincke (sưng môi, mí mắt), co thắt phế quản và khó thở. Trong môi trường tiệc tùng với nhiều loại đồ uống chứa phụ gia, chất bảo quản, nguy cơ sốc phản vệ càng tăng ở người có cơ địa nhạy cảm.

Các chuyên gia khuyến cáo nam giới không nên uống quá hai đơn vị cồn mỗi ngày (tương đương khoảng 300 ml bia hoặc 30 ml rượu mạnh), còn nữ giới chỉ nên dùng một nửa mức này. Nếu sau khi uống rượu xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội, đau bụng, chóng mặt, hạ thân nhiệt, tụt huyết áp, nhìn mờ hoặc choáng váng, người dân cần đến cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra và xử trí kịp thời.