Lời giải cho những bất cập từ những con số rất nhỏ
Trong câu chuyện quản lý thuế những năm gần đây, không ít tình huống "dở khóc dở cười" đã xảy ra tại các cửa khẩu sân bay: Những doanh nhân, chủ hộ kinh doanh bị chặn lại ngay sát giờ bay chỉ vì một khoản nợ thuế nhỏ. Những sai sót kỹ thuật, sự chậm trễ của hệ thống cập nhật dữ liệu hay đơn giản là một khoản tiền phạt chậm nộp bị bỏ quên đã trở thành rào cản cho quyền tự do đi lại của công dân.
Tuy nhiên, với Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, ngành Thuế đang thực hiện một bước đi mang tính cởi trói khi chính thức đề xuất ngưỡng nợ thuế 1 triệu đồng để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
Thống kê từ Cục Thuế cho thấy, có tới hơn 50% người nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký đang nợ thuế dưới 1 triệu đồng. Thế nhưng, tổng số tiền nợ này chỉ chiếm vỏn vẹn 0,2% tổng số nợ thuế toàn quốc.
Điều này đồng nghĩa với việc, nếu giữ nguyên quy định không ngưỡng như hiện hành, cơ quan quản lý đang phải dồn một nguồn lực khổng lồ để xử lý các khoản nợ siêu nhỏ - vốn không mang lại hiệu quả thu hồi ngân sách tương xứng, nhưng lại gây ra tác động tiêu cực rất lớn đến tâm lý và hoạt động kinh doanh của xã hội.
Việc đưa ra con số 1 triệu đồng là một sự tính toán dựa trên tính tương xứng, giúp lọc ra những sai sót kỹ thuật khách quan, bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế trước những rủi ro vô ý, đồng thời cho phép cơ quan Thuế tập trung vào những khoản thuế lớn, những đối tượng có dấu hiệu trốn nợ thuế thực sự.
Siết đúng chỗ, mở đúng lúc
Tuy nhiên, Cục Thuế lưu ý, cần phải hiểu rõ, quy định mới không phải nới lỏng để nợ thuế. Ngưỡng 1 triệu đồng này chỉ áp dụng cho nhóm đối tượng có rủi ro cao nhất, đó là cá nhân, chủ hộ kinh doanh, người đại diện pháp luật của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Trong quản trị rủi ro, việc một doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh mà vẫn còn nợ thuế được xem là báo động đỏ. Đó có thể là dấu hiệu của tình trạng doanh nghiệp "ma", sử dụng hóa đơn bất hợp pháp rồi biến mất. Do đó, việc duy trì biện pháp tạm hoãn xuất cảnh là cần thiết để đảm bảo tính răn đe.
Tuy nhiên, siết ở đây được thực hiện theo cách minh bạch hơn. Quy trình mới bổ sung một khoảng "nghỉ" 30 ngày: Sau khi cơ quan Thuế thông báo về việc dự kiến áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, người nộp thuế vẫn có một tháng để hoàn thành nghĩa vụ. Đây là bước đệm nhân văn, loại bỏ hoàn toàn yếu tố bất ngờ gây sốc tại cửa khẩu cho những đối tượng nghiêm túc tuân thủ quy định.
Chuyên gia thuế Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín đánh giá đây là một bước nới lỏng phù hợp. Tuy nhiên, để chính sách này thực sự đi vào đời sống mà không gây ra những hệ lụy mới, hệ thống hạ tầng công nghệ đóng vai trò sống còn.
Để giảm thiểu những tình huống bị động, ngành Thuế cần tận dụng tối đa quyền năng của dữ liệu lớn và các ứng dụng định danh. Thay vì chờ đến khi người dân ra sân bay mới biết mình nợ thuế, thông tin phải được đẩy về qua email, số điện thoại, ứng dụng eTax Mobile hay đặc biệt là tài khoản định danh điện tử VNeID. Khi dữ liệu nợ thuế được hiển thị trực quan và cảnh báo sớm, người dân sẽ có đủ thời gian để xử lý trước khi lệnh hoãn xuất cảnh được ban hành.
Dù ủng hộ đề xuất 1 triệu đồng, nhiều chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp vẫn cho rằng, con số này có thể cân nhắc nâng cao hơn nữa để phù hợp với giá trị đồng tiền và quy mô kinh tế. Ông Được gợi ý có thể xem xét một ngưỡng cao hơn nhưng vẫn giữ nguyên mốc thời gian áp dụng 30 ngày đối với trường hợp bỏ địa chỉ kinh doanh.
Việc xác lập ngưỡng nợ thuế làm cho pháp luật trở nên sắc bén hơn khi tập trung vào đúng đối tượng cần răn đe. Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang nỗ lực chuyển mình mạnh mẽ, những cải cách mang tính thực tiễn như thế này chính là yếu tố quan trọng để xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, nơi người nộp thuế tự nguyện tuân thủ vì niềm tin vào một hệ thống quản lý liêm chính./.
Bình luận
0