Nhiều người có thói quen uống thuốc giảm đau khi nhức mỏi, nhưng nếu chỉ “cắt triệu chứng” mà không xử lý nguyên nhân, cơn đau rất dễ tái phát, thậm chí trở thành mạn tính.

Chị N.T.H. (36 tuổi), nhân viên kế toán tại một công ty logistics ở Hà Nội, bắt đầu bị đau cổ vai gáy cách đây hơn một năm. Ban đầu chỉ là cảm giác mỏi nhẹ sau giờ làm việc, nhưng dần dần cơn đau xuất hiện ngay từ buổi sáng, lan xuống vai và cánh tay, kèm theo tê bì các ngón tay.

“Có những hôm tôi phải dừng gõ máy tính giữa chừng vì cổ cứng, đầu quay sang trái hay phải đều đau”, chị H. chia sẻ. Nghĩ rằng chỉ là mệt mỏi thông thường, chị cố chịu đựng cho đến khi cơn đau ảnh hưởng rõ rệt đến giấc ngủ và hiệu suất công việc.

Trên thực tế, tình trạng đau mỏi cổ vai gáy ngày càng phổ biến ở dân văn phòng do thói quen ngồi lâu, ít vận động. Triệu chứng thường gặp là đau âm ỉ, căng cứng vùng cổ, vai, gáy sau một ngày làm việc; khó xoay cổ, vai nặng trĩu, thậm chí tê lan xuống cánh tay.

Theo phân tích gánh nặng đau cổ trên quy mô toàn cầu đăng tải trên Archives of Medical Science, ở một số nhóm nghề nghiệp, tỷ lệ đau cổ hàng năm có thể lên tới 54-76%, cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung. Dân văn phòng là nhóm điển hình do đặc thù làm việc kéo dài với máy tính, ít thay đổi tư thế và chịu áp lực công việc lớn.

Tổng quan tài liệu về đau cổ liên quan đến việc sử dụng máy tính cho thấy, việc bố trí bàn làm việc hợp lý, giảm động tác cúi gập cổ, sử dụng ghế phù hợp và nghỉ giải lao thường xuyên có thể giúp phòng ngừa đau cổ do công việc. Tài liệu của CDC (Mỹ) cũng ghi nhận những nguyên nhân thường gặp là sắp đặt bàn làm việc chưa hợp lý và làm việc liên tục không nghỉ.

Nói cách khác, đau cổ vai gáy ở dân văn phòng không đến từ “một lần sai” mà là hệ quả của những thói quen lặp lại mỗi ngày: màn hình thấp khiến cổ cúi, bàn phím đặt xa khiến vai gồng, ngồi lâu làm cơ vùng cổ – vai co cứng kéo dài.

Phần lớn cơn đau do căng cơ có thể giảm nếu điều chỉnh tư thế và vận động phù hợp. Tuy nhiên, theo Mayo Clinic, người bệnh cần đi khám khi đau cổ kèm tê bì hoặc giảm sức cơ ở tay, bàn tay; hoặc đau lan xuống vai, cánh tay, vì đây có thể là dấu hiệu chèn ép thần kinh.

Theo NHS inform (Scotland), người bệnh nên liên hệ bác sĩ sớm nếu có cảm giác vụng về ở bàn tay, tê, kiến bò hoặc yếu tăng dần ở một hoặc hai tay.

Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ đặc biệt lưu ý các tình huống: đau tăng nhanh, đau sau chấn thương; đau kèm sốt; tê yếu lan rộng; đi lại mất thăng bằng. Đây là những dấu hiệu không nên tự xử lý tại nhà.

Nếu không điều trị kịp thời, đau cổ vai gáy có thể thúc đẩy quá trình thoái hóa đốt sống cổ, dẫn đến thoát vị đĩa đệm và nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

Để phòng ngừa đau cổ vai gáy, các bác sĩ khuyến cáo dân văn phòng cần điều chỉnh lối sống và tư thế làm việc khoa học:

Điều chỉnh tư thế: Đặt màn hình máy tính ngang tầm mắt, ngồi thẳng lưng trên ghế có tựa hỗ trợ đường cong sinh lý cột sống. Tránh cúi gằm, rụt cổ hoặc gù lưng trong thời gian dài.

Nghỉ ngơi hợp lý: Sau mỗi 30-60 phút làm việc, nên đứng dậy đi lại hoặc vận động nhẹ để giảm áp lực lên cột sống cổ.

Tập luyện đều đặn: Thường xuyên tập các bài kéo giãn cơ cổ, vai; duy trì các hoạt động như yoga, bơi lội nhằm tăng độ dẻo dai cho hệ cơ xương khớp.

Dinh dưỡng đầy đủ: Bổ sung canxi, vitamin D và các dưỡng chất cần thiết cho xương khớp; kiểm soát cân nặng để giảm tải cho cột sống cổ.

Bên cạnh thay đổi lối sống, vật lý trị liệu được xem là giải pháp giảm đau không dùng thuốc hiệu quả cho người bị đau cổ vai gáy.

BSCKI Đinh Văn Hào, Trưởng khoa Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc cho biết, phương pháp điều trị tại bệnh viện được cá nhân hóa theo phác đồ “2 trong 1”: kết hợp công nghệ trị liệu của Đức (như sóng xung kích, từ trường, laser cường độ cao) cùng kỹ thuật nắn chỉnh chuyên sâu của Áo.

Sự kết hợp này giúp giải phóng chèn ép dây thần kinh, giảm sưng viêm, tăng tuần hoàn máu đến cơ và xương, từ đó giảm đau và phục hồi biên độ vận động cột sống cổ.

Các kỹ thuật xoa bóp, nắn chỉnh bằng tay giúp làm mềm cơ co cứng, đưa các đốt sống lệch trở về vị trí đúng, phục hồi cấu trúc và chức năng vùng cổ vai gáy một cách toàn diện.

Nhờ điều trị đúng phương pháp, nhiều bệnh nhân cải thiện rõ rệt tình trạng đau, hết tê bì tay, cổ xoay chuyển linh hoạt trở lại chỉ sau một thời gian ngắn trị liệu. Hiện Khoa Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc đang ứng dụng nhiều liệu pháp vật lý trị liệu tiên tiến, giúp giảm đau an toàn và hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc.