Trong lĩnh vực giao diện não – máy tính (Brain-Computer Interface – BCI), Trung Quốc đang đạt được những bước tiến đáng chú ý cả ở nghiên cứu cơ bản lẫn ứng dụng thực tiễn. Tại Viện Nghiên cứu Não bộ Trung Quốc (CIBR) ở Bắc Kinh, các thí nghiệm đã chứng minh khả năng kết nối trực tiếp giữa não người và máy móc thông qua tín hiệu thần kinh.
Một thử nghiệm trên khỉ macaque cho thấy các điện cực gắn vào não có thể ghi nhận tín hiệu thần kinh và chuyển đổi thành lệnh điều khiển. Khi con vật quan sát một điểm trên màn hình, hệ thống có thể xử lý tín hiệu gần như theo thời gian thực, cho phép điều khiển con trỏ máy tính, thậm chí kích hoạt cánh tay robot thực hiện các thao tác tương ứng.
Theo các nhà khoa học, thách thức lớn nhất hiện nay là ghi nhận và giải mã đồng thời hoạt động của số lượng lớn neuron, từ đó suy luận chính xác ý định vận động của não. Các nghiên cứu đang hướng tới mở rộng quy mô tín hiệu và nâng cao độ chính xác của hệ thống.
Từ nền tảng này, các nhóm nghiên cứu đã phát triển các thiết bị thế hệ mới như Beinao-2 – dạng lưới siêu mỏng có thể áp sát bề mặt não. Thiết bị được thiết kế nhằm tăng khả năng thu nhận tín hiệu đồng thời giảm mức độ xâm lấn, hướng tới ứng dụng trên người trong tương lai.
Hiện Trung Quốc đã triển khai thử nghiệm BCI trên người, trở thành quốc gia thứ hai sau Mỹ đạt được bước tiến này. Một số thiết bị đã được cấy ghép với quy mô hạn chế, cho phép người dùng bước đầu điều khiển thiết bị bằng tín hiệu não.
Một dấu mốc quan trọng là việc thiết bị BCI mang tên Neo, do công ty Neuracle Medical Technology phát triển, đã được cơ quan quản lý y tế Trung Quốc phê duyệt sử dụng thương mại. Thiết bị này sử dụng điện cực đặt trên bề mặt não, truyền tín hiệu không dây đến thiết bị bên ngoài và chuyển hóa thành lệnh điều khiển, như vận hành găng tay robot.
Trong thử nghiệm với 32 bệnh nhân chấn thương tủy sống, tất cả đều có thể thực hiện động tác nắm tay thông qua hệ thống này. Đáng chú ý, hơn hai phần ba số bệnh nhân ghi nhận cải thiện khả năng vận động sau khoảng 6 tháng luyện tập, một số trường hợp còn xuất hiện dấu hiệu phục hồi chức năng thần kinh.
Hướng tiếp cận bán xâm lấn được đánh giá là giải pháp trung gian giữa hai phương pháp phổ biến: không xâm lấn (an toàn nhưng độ chính xác hạn chế) và xâm lấn sâu (hiệu quả cao nhưng tiềm ẩn rủi ro). Việc đặt điện cực trên bề mặt não giúp cân bằng giữa hiệu quả và mức độ can thiệp.
Hiện nay, ứng dụng của BCI chủ yếu tập trung vào y học phục hồi, hỗ trợ bệnh nhân bị liệt hoặc tổn thương thần kinh điều khiển thiết bị bằng ý nghĩ. Một số thử nghiệm cho thấy người bệnh có thể viết chữ, chơi game hoặc điều khiển các thiết bị hỗ trợ.
Tuy nhiên, việc triển khai rộng rãi công nghệ này vẫn đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm đảm bảo an toàn dài hạn, hiệu quả lâm sàng cũng như các vấn đề liên quan đến đạo đức và quyền riêng tư. Trong chiến lược phát triển công nghệ, BCI đang được Trung Quốc đưa vào nhóm lĩnh vực ưu tiên, cùng với trí tuệ nhân tạo và điện toán lượng tử, cho thấy vai trò ngày càng quan trọng trong tương lai.
Bình luận
0