Ngày 29/4/2026 trở thành cột mốc đáng nhớ trong lộ trình cải cách hành chính ngành Tài chính với sự ra đời của Quyết định số 1040/QĐ-BTC. Có hiệu lực ngay lập tức kể từ ngày ký, quyết định này không chỉ thay thế các quy định cũ tại Quyết định 1325/QĐ-BTC năm 2019 mà còn trực tiếp loại bỏ những quy trình không còn phù hợp với bối cảnh thương mại số.
Điểm nhấn đáng chú ý nhất là việc bãi bỏ hoàn toàn 7 thủ tục hành chính. Trước đây, các doanh nghiệp và cá nhân thường phải đối mặt với một "mê cung" giấy tờ khi muốn gia hạn, cấp lại, thu hồi mã số nhân viên đại lý, hay các thủ tục liên quan đến việc tạm dừng và tiếp tục hoạt động đại lý hải quan. Đặc biệt, thủ tục cấp chứng chỉ cho công chức hải quan đã nghỉ việc cũng chính thức lùi vào quá khứ.
Việc cắt giảm này không đơn thuần là bớt đi những đầu việc trên giấy tờ. Đó là sự thanh lọc các bước trung gian, chồng chéo, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí tuân thủ. Thay vì kiểm soát chặt chẽ các bước tiền kiểm mang tính hình thức, ngành Hải quan đang chuyển dịch mạnh mẽ sang cơ chế quản lý dựa trên điều kiện và hậu kiểm. Đây là tư duy quản lý hiện đại, đặt sự tự giác và trách nhiệm của doanh nghiệp lên hàng đầu, đồng thời sử dụng công nghệ để giám sát hiệu quả.
Số hóa quy trình: Khi chứng chỉ không còn là "gánh nặng"
Song song với việc bãi bỏ, Bộ Tài chính đã thực hiện nâng cấp, sửa đổi 3 nhóm thủ tục cốt lõi bao gồm:
Cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan (Mã 1.007655). Quản lý hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan (Mã 1.007656). Cấp và quản lý mã số nhân viên đại lý (Mã 1.007651).
Sự thay đổi này được thực hiện dựa trên tinh thần của Thông tư số 25/2026/TT-BTC, hướng tới mục tiêu đồng bộ hóa và chuyên nghiệp hóa.
Trong đó, thủ tục cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan đã có bước tiến dài về mặt công nghệ. Giờ đây, các thí sinh không còn phải vất vả với hồ sơ giấy truyền thống. Mọi quy trình từ đăng ký dự thi, nộp hồ sơ đều được thực hiện trực tuyến trên Cổng thông tin điện tử của Cục Hải quan. Để tạo thuận lợi tối đa, người dự thi có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp tại các chi cục hải quan khu vực gần nhất.
Sự minh bạch cũng được đẩy lên mức cao nhất khi lộ trình tổ chức thi, thời hạn công bố điểm và quy trình phúc khảo được ấn định cụ thể. Người dự thi vẫn cần chứng minh năng lực thực tế với mức điểm tối thiểu 50/100 cho mỗi môn thi trong tổng số 3 môn. Tuy nhiên, quy định mới đã mở ra "luồng xanh" cho những chuyên gia có kinh nghiệm giảng dạy chuyên sâu hoặc tốt nghiệp đúng chuyên ngành thông qua cơ chế miễn thi linh hoạt. Điều này giúp giảm áp lực thi cử không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực đầu vào cho ngành.
Siết chặt kỷ cương, nâng tầm đại lý hải quan
Hoạt động của các đại lý làm thủ tục hải quan vốn là "cánh tay nối dài" của cơ quan quản lý và doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Vì vậy, các nội dung sửa đổi tại Quyết định 1040 nhấn mạnh đặc biệt vào ba yếu tố: Hạ tầng công nghệ thông tin, năng lực nhân sự và trách nhiệm pháp lý.
Không còn là những đại lý nhỏ lẻ, thiếu chuyên nghiệp, các đơn vị muốn hoạt động trong lĩnh vực này phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về hệ thống truyền nhận dữ liệu và đội ngũ nhân viên có mã số hành nghề rõ ràng. Cơ chế xử lý vi phạm cũng được thiết kế lại theo hướng nghiêm khắc hơn. Những hành vi như gian lận hồ sơ, sử dụng chứng từ bất hợp pháp hoặc lơ là nghĩa vụ báo cáo định kỳ sẽ phải đối mặt với các hình thức kỷ luật nặng nề, thậm chí là đình chỉ hoạt động.
Việc điều chỉnh đồng bộ các thủ tục liên quan đến mã số nhân viên đại lý không chỉ giúp cơ quan Hải quan dễ dàng quản lý mà còn giúp chính các doanh nghiệp xuất nhập khẩu an tâm hơn khi lựa chọn đối tác dịch vụ.
Quyết định 1040/QĐ-BTC không đứng độc lập mà nằm trong một bức tranh lớn hơn của ngành Hải quan Việt Nam: "Điểm tựa" của dòng chảy thương mại trong kỷ nguyên số.
Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực ngăn chặn các nguy cơ dịch bệnh xuyên biên giới (như vi rút lở mồm long móng SAT1) và quyết liệt đấu tranh với các loại tội phạm cửa khẩu (điển hình như vụ bắt giữ pháo nổ tại Tà Lùng), việc giảm bớt các thủ tục hành chính "vặt" sẽ giúp lực lượng hải quan tập trung nguồn lực vào các nhiệm vụ trọng yếu hơn: Giám sát an ninh quốc gia và thúc đẩy giao thương.
Việc tinh gọn bộ máy thủ tục hành chính chính là cách tốt nhất để Việt Nam duy trì sức hút đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Một môi trường hải quan minh bạch, nhanh chóng và ít rào cản sẽ là lời mời gọi hấp dẫn nhất đối với các tập đoàn đa quốc gia đang tìm kiếm điểm đến tin cậy.
Có thể nói, việc sửa 3 và bỏ 7 thủ tục lần này là một lời khẳng định mạnh mẽ từ Bộ Tài chính: Cải cách không có điểm dừng. Mỗi thủ tục được bãi bỏ là một rào cản được dỡ xuống, mở đường cho hàng hóa Việt Nam vươn xa hơn và dòng chảy thương mại toàn cầu đi qua Việt Nam một cách mượt mà, hiệu quả hơn bao giờ hết./.
Bình luận
0