Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 29/NQ-CP ngày 24/2/2026 thực hiện Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị, các đề xuất cơ chế đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước do Bộ Tài chính chủ trì xây dựng đã thu hút sự quan tâm rộng rãi. Điểm nổi bật trong Chương trình hành động lần này là sự đổi mới căn bản trong tư duy quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Theo đó, Nhà nước sẽ tập trung vào vai trò chủ sở hữu vốn, thay vì can thiệp sâu vào hoạt động điều hành hằng ngày. Việc tách bạch rõ quyền sở hữu và quyền quản trị kinh doanh được xem là nền tảng để nâng cao tính tự chủ và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Một trong những “nút thắt” lớn lâu nay là quy trình phê duyệt dự án đầu tư vốn nhà nước còn kéo dài, qua nhiều cấp trung gian. Chương trình hành động mới xác định đẩy mạnh phân cấp cho hội đồng thành viên các tập đoàn, tổng công ty quyết định danh mục đầu tư trọng điểm, giúp doanh nghiệp chủ động nắm bắt cơ hội thị trường, giảm chi phí do chậm trễ thủ tục.

Đáng chú ý, hiệu quả đầu tư sẽ được đánh giá trên tổng thể danh mục thay vì từng dự án riêng lẻ. Cách tiếp cận này tạo dư địa cho các dự án R&D có mức độ rủi ro cao nhưng tiềm năng đột phá lớn, nhất là trong các lĩnh vực kinh tế xanh, chuyển đổi số.

Cùng với đó, cơ chế tiền lương, thưởng cho lãnh đạo cấp cao và chuyên gia đầu ngành sẽ được điều chỉnh theo hướng linh hoạt, tiệm cận thị trường quốc tế. Thu nhập gắn với hiệu quả sản xuất – kinh doanh và giá trị gia tăng cho ngân sách quốc gia được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp nhà nước thu hút và giữ chân nhân tài, nâng cao chất lượng quản trị, đủ sức cạnh tranh toàn cầu.

Về định hướng dài hạn, nhiều chuyên gia cho rằng cần xác định lại vai trò của doanh nghiệp nhà nước, tập trung vào các lĩnh vực then chốt mà khu vực tư nhân chưa đủ điều kiện tham gia như hạ tầng năng lượng, viễn thông, công nghiệp bán dẫn và công nghệ cao. Cơ chế đặc thù phải đi kèm với việc bổ sung nguồn lực tương xứng, có thể từ lợi nhuận sau thuế hoặc các quỹ hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp, nhằm tăng cường năng lực tài chính cho các thương vụ đầu tư lớn trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, quyền hạn mở rộng cần song hành với trách nhiệm giải trình và minh bạch ở mức cao nhất. Doanh nghiệp cũng kiến nghị sớm cụ thể hóa quy định về “miễn trừ trách nhiệm” đối với rủi ro bất khả kháng hoặc rủi ro trong thử nghiệm sáng tạo, nhằm bảo vệ những cá nhân dám nghĩ, dám làm.

Các chuyên gia kinh tế đồng thời nhấn mạnh vai trò “hạt nhân” của doanh nghiệp nhà nước trong việc tạo thị trường đầu ra, hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó nâng cao sức mạnh tổng hợp của nền kinh tế.

Việc xây dựng Nghị quyết về cơ chế đặc biệt cho kinh tế nhà nước được đánh giá là bước đi tất yếu trong tiến trình hoàn thiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ Chính trị, sự khẩn trương của Chính phủ và nỗ lực hoàn thiện thể chế từ Bộ Tài chính, khu vực kinh tế nhà nước được kỳ vọng sẽ bước vào giai đoạn phát triển mới, phát huy vai trò chủ đạo, bảo đảm ổn định vĩ mô và tạo không gian cho các thành phần kinh tế khác cùng phát triển.