Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước do ảnh hưởng của El Nino

El Nino làm gia tăng nguy cơ thiếu nước sản xuất

Tác động của El Nino đang đặt ra nhiều thách thức đối với sản xuất nông nghiệp, nhất là tại những khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn nước tự nhiên và thủy lợi. Theo kịch bản dự báo được đề cập, lượng mưa có thể thiếu hụt từ 10–30%, thậm chí có nơi trên 50%, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, ảnh hưởng đến cây trồng và nguồn nước phục vụ đời sống.

Tại xã Ea Phê, tỉnh Đắk Lắk, gia đình ông Nguyễn Quang đang đối mặt với những thiệt hại do nắng nóng kéo dài. Vườn cau vốn mang lại sản lượng khoảng 10 tấn mỗi năm nhưng vụ mùa này, hoa cau héo và rụng hàng loạt khiến sản lượng thu hoạch chỉ còn gần 5 tấn, giảm một nửa so với những năm trước. Bên cạnh thiệt hại về năng suất, điều khiến người nông dân lo lắng là nguy cơ thiếu nước tưới. Theo ông Quang, lượng mưa năm nay ít hơn, trong khi việc cấp nước thủy lợi chủ yếu phục vụ sản xuất lúa. Sau khi thu hoạch lúa, nguồn nước có thể được điều tiết theo từng đợt, cách nhau 15–17 ngày. Nếu không chủ động tích trữ, người trồng cây lâu năm sẽ gặp khó khăn trong việc bảo đảm nước tưới trong thời gian chờ cấp nước.

Thực tế này cho thấy, trước nguy cơ hạn hán, việc phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước thủy lợi hoặc lượng mưa tự nhiên có thể khiến hoạt động sản xuất gặp nhiều bất lợi. Chủ động chuẩn bị nguồn nước và điều chỉnh phương thức canh tác vì thế là yêu cầu cần được đặt ra từ sớm.

Tích trữ nước, áp dụng kỹ thuật tưới tiết kiệm ứng phó El Nino 

Trước nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, ngành nông nghiệp khuyến cáo người dân không thụ động chờ nước thủy lợi mà cần chủ động đào ao, hồ để tích trữ nước ngay tại vườn. Cùng với đó, việc áp dụng các công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước như tưới nhỏ giọt, phun mưa cục bộ được xác định là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước.

Theo chuyên gia nông nghiệp Nguyễn Văn Hà, người dân cần theo dõi nhu cầu nước của cây trồng, sử dụng nước hợp lý, tránh tình trạng tưới quá nhiều so với nhu cầu thực tế. Bên cạnh đó, việc sử dụng phân hữu cơ trong định hướng sản xuất nông nghiệp hữu cơ cũng được đề cập như một giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nước, hạn chế lãng phí.

Ở góc độ quản lý sản xuất, ông Dương Đức Huy, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết cơ quan chuyên môn sẽ hướng dẫn các địa phương xây dựng lịch mùa vụ phù hợp với từng khu vực, đồng thời phối hợp với Cục Thủy lợi điều tiết nước đến các vùng sản xuất, đặc biệt là những vùng có cây trồng chính vụ và cây trồng trọng điểm.

Việc kết hợp điều tiết nguồn nước, bố trí lịch mùa vụ và thay đổi kỹ thuật tưới có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh thời tiết diễn biến bất lợi. Các giải pháp cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, từng loại cây trồng, nhằm sử dụng hiệu quả nguồn nước hiện có và giảm nguy cơ thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp.

Bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, chủ động phòng chống hạn hán

Không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất, El Nino còn tiềm ẩn nguy cơ tác động trực tiếp đến nguồn nước sinh hoạt, đặc biệt tại Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Theo thông tin trong kịch bản, hiện tượng này có thể tác động mạnh đến khu vực từ cuối năm nay đến giữa năm sau, với nguy cơ hạn hán tương đương đợt hạn hán nghiêm trọng năm 2015–2016. Khi đó, gần 130.000 hộ dân tại vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên có nguy cơ thiếu nước sinh hoạt.

Trước nguy cơ này, việc chủ động phương án cấp nước cần được tính toán song song với các giải pháp bảo đảm nước tưới cho sản xuất. Ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, cần tính toán tăng công suất các nhà máy cấp nước, đồng thời tăng nguồn cung nước mặt trong bối cảnh lượng nước ngầm suy giảm. Đối với những khu vực cần tổ chức cấp nước phân tán, việc dự trữ nước tại hộ gia đình cũng được đặt ra. Theo tính toán, một hộ gia đình bốn người cần khoảng 15 lít nước mỗi ngày để phục vụ sinh hoạt, với bình chứa dung tích 1.000 lít, lượng nước này có thể sử dụng trong khoảng hai tháng theo mức tính toán trên. 

Từ sản xuất nông nghiệp đến sinh hoạt hằng ngày, ứng phó với nguy cơ thiếu nước do El Nino đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, ngành chuyên môn và người dân. Các phương án điều tiết, cấp nước cần được chuẩn bị chủ động, trong khi người dân phải nâng cao ý thức tích trữ và sử dụng nước tiết kiệm. Trong bối cảnh nguy cơ hạn hán có thể tiếp tục gia tăng, triển khai đồng bộ các giải pháp trước khi thiếu nước xảy ra là yêu cầu cấp thiết nhằm hạn chế thiệt hại, bảo đảm hoạt động sản xuất và từng bước chủ động bảo vệ nguồn nước phục vụ đời sống.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html