Trong kỷ nguyên số, ngày càng nhiều người lựa chọn tìm kiếm thông tin sức khỏe thông qua các nền tảng trí tuệ nhân tạo. Những chatbot như ChatGPT, Google Bard hay Claude có khả năng xử lý và trả lời hàng triệu câu hỏi y tế mỗi ngày. Theo Reuters, riêng ChatGPT ghi nhận hơn 230 triệu lượt truy vấn liên quan đến sức khỏe mỗi tuần trên toàn cầu. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào các lời khuyên tự động này đặt ra câu hỏi về độ tin cậy và mức độ an toàn khi sử dụng thay cho tư vấn y khoa chuyên môn.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, dù AI có thể cung cấp thông tin tham khảo, nó không thể thay thế bác sĩ. Việc chẩn đoán bệnh cần dựa trên bệnh sử, dữ liệu cá nhân và thăm khám trực tiếp – những yếu tố mà chatbot không thể thực hiện. Đặc biệt, trong các trường hợp khẩn cấp như khó thở, đau ngực hoặc mất ý thức, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức thay vì tìm kiếm lời khuyên qua chatbot.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Medicine cho thấy, khi người dùng dựa vào chatbot AI để tự đưa ra quyết định y tế, kết quả không tốt hơn so với việc sử dụng công cụ tìm kiếm hoặc tự phán đoán. Cụ thể, chatbot chỉ đưa ra chẩn đoán và hướng dẫn chính xác trong chưa tới 45% trường hợp, không vượt trội so với các phương pháp truyền thống.
Xu hướng "bác sĩ ảo" gia tăng
Các tập đoàn công nghệ lớn đang thúc đẩy ứng dụng AI trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Đầu năm 2026, OpenAI giới thiệu ChatGPT Health – công cụ cho phép kết nối hồ sơ y tế điện tử, dữ liệu từ thiết bị đeo và ứng dụng theo dõi sức khỏe để đưa ra phản hồi mang tính cá nhân hóa. Tương tự, Anthropic phát triển Claude Health, trong khi Google cũng được cho là đang nghiên cứu giải pháp tương tự.
Dù vậy, các công ty này đều khẳng định chatbot chỉ đóng vai trò cung cấp thông tin, không phải bác sĩ được cấp phép. Lãnh đạo U.S. Food and Drug Administration cũng cảnh báo về các vấn đề an toàn liên quan đến AI trong y tế. Theo Reuters, Giám đốc FDA Marty Makary ủng hộ việc ứng dụng AI nhưng nhấn mạnh cần thận trọng với độ chính xác và bảo mật dữ liệu. OpenAI cho biết các cuộc trò chuyện trong ChatGPT Health được lưu trữ riêng biệt với mức bảo mật cao, không dùng dữ liệu y tế để huấn luyện mô hình và người dùng có thể ngắt kết nối bất cứ lúc nào.
Cảnh báo từ giới chuyên môn
Nhiều chuyên gia đã thử nghiệm chatbot và đưa ra những đánh giá thận trọng. Tiến sĩ Robert Wachter cho rằng chatbot có thể cung cấp thông tin cá nhân hóa tốt hơn công cụ tìm kiếm, nhưng không nên được sử dụng làm cơ sở duy nhất cho các quyết định y tế quan trọng.
Cùng quan điểm, Tiến sĩ Lloyd Minor khuyến cáo người dùng cần duy trì "sự hoài nghi hợp lý" khi tiếp cận AI trong lĩnh vực sức khỏe. Theo ông, trong các tình huống nghiêm trọng, việc tham khảo ý kiến bác sĩ là điều bắt buộc.
Một nghiên cứu quy mô lớn từ University of Oxford năm 2026 cũng chỉ ra khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế. Khi làm bài kiểm tra y khoa không có tương tác, các chatbot đạt độ chính xác tới 94,9%. Tuy nhiên, khi áp dụng vào 1.298 tình huống mô phỏng có tương tác với bệnh nhân, độ chính xác giảm xuống dưới 45%. Nhà nghiên cứu Adam Mahdi nhận định rằng, dù chatbot có kiến thức, việc truyền đạt đúng trong tình huống thực tế vẫn là thách thức lớn.
Một hạn chế đáng chú ý là chatbot thiếu kinh nghiệm lâm sàng và không nắm được đầy đủ bệnh sử. Cùng một triệu chứng nhưng cách mô tả khác nhau có thể dẫn đến khuyến nghị khác nhau, thậm chí không phù hợp. Ngoài ra, hiện tượng "ảo giác thông tin" – khi AI đưa ra nội dung sai lệch – vẫn là vấn đề đáng lo ngại, được Bloomberg gọi là "khuyết điểm nghiêm trọng" của AI trong y tế.
Những rủi ro cần lưu ý
Tổng hợp từ các nghiên cứu và khuyến cáo, người dùng cần thận trọng khi sử dụng chatbot AI cho mục đích sức khỏe:
Chỉ nên dùng để tham khảo, nâng cao hiểu biết, không thay thế chẩn đoán y khoa.
Nguy cơ sai sót vẫn cao do thiếu trải nghiệm thực tế và dữ liệu đầy đủ.
Không thể thay thế việc thăm khám trực tiếp và các xét nghiệm lâm sàng.
Vấn đề bảo mật dữ liệu cá nhân cần được cân nhắc kỹ.
Có thể gây lo lắng không cần thiết khi AI đưa ra các kịch bản nghiêm trọng.
Hướng đi trong tương lai
AI mở ra nhiều cơ hội trong việc nâng cao nhận thức và hỗ trợ chăm sóc sức khỏe. Người dùng có thể tận dụng công nghệ để hiểu rõ hơn về tình trạng của mình và chuẩn bị tốt hơn trước khi đi khám.
Tuy nhiên, để AI trở thành công cụ hữu ích và an toàn, cần có các quy định chặt chẽ từ cơ quan quản lý như FDA, cũng như hướng dẫn rõ ràng cho người sử dụng. Quan trọng hơn, người dùng cần hiểu rõ giới hạn của công nghệ và biết khi nào cần tìm đến bác sĩ.
Tóm lại, chatbot AI nên được xem là công cụ hỗ trợ cung cấp thêm góc nhìn, không phải "bác sĩ ảo" toàn năng. Trong mọi trường hợp, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định để đảm bảo an toàn và độ chính xác trong chăm sóc sức khỏe.
Bình luận
0