Kiểm soát chặt chẽ các mặt hàng trọng điểm và địa bàn phức tạp

Trong tháng 1/2026, các đoàn kiểm tra liên ngành đã tập trung tổng lực vào các nhóm mặt hàng có sức tiêu thụ đột biến như bánh kẹo, rượu bia, nước giải khát và các loại thịt chế biến sẵn. Đây là những nhóm sản phẩm có nguy cơ cao về gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái và sử dụng phụ gia ngoài danh mục cho phép. 

Tại Hà Nội, 3 đoàn kiểm tra cấp thành phố đã được thành lập, phối hợp cùng các lực lượng quản lý thị trường, công an kinh tế và ngành y tế để rà soát các kho hàng tại khu vực ngoại thành – nơi thường xuyên có biến động về hàng lậu và là điểm trung chuyển thực phẩm từ biên giới vào nội địa.

Hoạt động thanh tra không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra giấy phép kinh doanh hay chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, mà đi sâu vào lấy mẫu xét nghiệm nhanh tại chỗ các chỉ tiêu về hàn borax, phẩm màu công nghiệp và chất bảo quản. 

Tại các chợ đầu mối lớn như phía Nam hay Long Biên, việc kiểm soát nguồn gốc nông sản, rau củ quả cũng được siết chặt. Thực tế cho thấy, vào thời điểm cận Tết, nhiều cơ sở sản xuất quy mô hộ gia đình thường tận dụng nhu cầu cao của thị trường để đưa ra các sản phẩm không nhãn mác hoặc mập mờ về hạn sử dụng.

Việc công khai danh sách các cơ sở vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng và hệ thống loa phát thanh tại địa phương được xem là biện pháp hữu hiệu nhất hiện nay. Điều này không chỉ có tác dụng răn đe mạnh mẽ đối với các hộ kinh doanh cá thể mà còn giúp người dân có căn cứ để chọn lọc thực phẩm. 

Các đoàn kiểm tra khẳng định, đối với những lô hàng không rõ nguồn gốc hoặc vi phạm nghiêm trọng về chỉ tiêu an toàn, biện pháp kiên quyết là tịch thu và tiêu hủy ngay lập tức, đồng thời đình chỉ hoạt động có thời hạn để chấn chỉnh.

Trách nhiệm từ nhà sản xuất và xu hướng tiêu dùng thông thái

Trong bối cảnh áp lực thị trường tăng cao, trách nhiệm tự giác từ phía các nhà sản xuất đóng vai trò then chốt. Việc tuân thủ quy định về nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, quy trình sơ chế đảm bảo vệ sinh và ghi nhãn mác rõ ràng là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại bền vững. 

Các doanh nghiệp lớn đã bắt đầu áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, giúp người mua dễ dàng kiểm tra thông tin từ nông trại đến bàn ăn. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn nằm ở khối sản xuất thủ công và các làng nghề thực phẩm truyền thống, nơi nhận thức về an toàn thực phẩm đôi khi chưa đồng bộ với quy mô sản xuất.

Về phía người tiêu dùng, một sự chuyển dịch rõ rệt trong thói quen mua sắm đang diễn ra. Nhiều người nội trợ chia sẻ rằng, thay vì mua hàng trôi nổi giá rẻ tại các sạp hàng tự phát hoặc các trang mạng không uy tín, họ đang dần chuyển sang các hệ thống siêu thị và cửa hàng tiện lợi có kiểm soát chất lượng đầu vào chặt chẽ hơn. 

Việc sẵn sàng chi trả cao hơn một chút để đổi lấy sự an tâm về sức khỏe cho gia đình trong những ngày Tết cho thấy sự thông thái ngày càng tăng của người dân. Sự kết hợp giữa sự nghiêm minh của pháp luật trong công tác thanh tra và sự khắt khe của người tiêu dùng sẽ tạo thành rào cản lớn nhất đối với thực phẩm bẩn.

Bên cạnh đó, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân không nên tích trữ quá nhiều thực phẩm trong tủ lạnh vào dịp Tết, dẫn đến việc biến chất hoặc nhiễm khuẩn chéo giữa thực phẩm sống và chín. Việc sử dụng các loại thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, thịt hun khói cần đặc biệt lưu ý đến màu sắc và mùi vị đặc trưng, tránh các sản phẩm có màu sắc quá sặc sỡ hoặc có hiện tượng chảy nhớt. Đối với mặt hàng rượu, người dân tuyệt đối không sử dụng các loại rượu không nhãn mác, rượu tự ngâm không rõ thành phần để tránh nguy cơ ngộ độc methanol vốn thường gia tăng vào dịp cuối năm.

Xây dựng cơ chế giám sát bền vững sau cao điểm Tết

Chiến dịch thanh tra cao điểm Tết Bính Ngọ 2026 không chỉ là một đợt ra quân nhất thời mà là bước đệm để xây dựng cơ chế giám sát thực phẩm xuyên suốt trong năm. Các địa phương đang nỗ lực thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về thực phẩm bẩn 24/7, giúp cơ quan chức năng có thông tin kịp thời để xử lý các điểm nóng. 

Sự tham gia tích cực của chính quyền cấp xã, phường trong việc quản lý các bếp ăn tập thể và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ tại địa bàn sẽ giúp lấp đầy những khoảng trống mà các đoàn kiểm tra liên ngành cấp thành phố chưa thể bao quát hết.

Ngoài ra, việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức đa dạng như qua mạng xã hội, ứng dụng di động hay các buổi tập huấn trực tiếp cho các tiểu thương cũng mang lại hiệu quả tích cực. 

Khi người bán hiểu rằng việc kinh doanh thực phẩm bẩn không chỉ gây hại cho người khác mà còn dẫn đến nguy cơ bị truy tố hình sự và phá sản, họ sẽ có ý thức hơn trong việc lựa chọn nguồn hàng. Hệ thống pháp luật hiện hành với những chế tài nghiêm khắc về an toàn thực phẩm đang dần đi vào đời sống, buộc các bên liên quan phải nhìn nhận lại trách nhiệm của mình đối với sức khỏe cộng đồng.

Kết quả của đợt thanh tra cao điểm sẽ là thước đo cho hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm tại các đô thị lớn. Một mùa Tết an toàn, không có các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể lớn xảy ra chính là mục tiêu cao nhất của các đoàn kiểm tra liên ngành. Công cuộc đấu tranh với thực phẩm bẩn là một hành trình dài hơi, đòi hỏi sự kiên trì của các cơ quan chức năng và sự đồng lòng của toàn xã hội để mỗi bữa cơm ngày Tết của mọi gia đình đều thực sự trọn vẹn và an lành./.