Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn cao điểm của các đợt nắng nóng trong năm. Điều kiện thời tiết với nhiệt độ và độ ẩm cao là môi trường thuận lợi để vi khuẩn và nấm mốc phát triển, khiến thực phẩm dễ bị hư hỏng, biến chất nếu không được bảo quản cẩn thận.

Tại thành phố, các điểm bán thức ăn đường phố, dịch vụ ăn uống đông người như khu vực cổng trường học hay khu dân cư đông đúc được cảnh báo tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong mùa nóng. Việc quản lý chưa chặt chẽ cùng với nguồn gốc thực phẩm không rõ ràng có thể dẫn đến các trường hợp ngộ độc hoặc rối loạn tiêu hóa, đặc biệt đối với trẻ em và người cao tuổi.

Theo PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh, đặc trưng của mùa nắng nóng là nhiệt độ và độ ẩm cao, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi nhanh chóng. Nếu thực phẩm không được bảo quản đúng cách, nguy cơ ô nhiễm hoặc ôi thiu sẽ rất cao.

Bên cạnh đó, thời tiết nắng nóng kéo dài khiến nhiều người ngại nấu ăn tại nhà và lựa chọn các món ăn sẵn hoặc thức ăn đường phố. Tuy nhiên, những thực phẩm bày bán không đảm bảo vệ sinh hoặc không được bảo quản đúng quy định có thể gây ngộ độc thực phẩm.

Các chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc quan trọng nhất trong mùa nóng là “ăn chín, uống chín”. Những món ăn tái, sống hoặc chưa được nấu chín kỹ không được khuyến khích sử dụng trong thời điểm này bởi vi khuẩn có thể phát triển rất nhanh trong điều kiện nhiệt độ cao. Ngay cả những người có sức khỏe tốt cũng có nguy cơ bị ngộ độc thực phẩm nếu chủ quan.

Một số món ăn như gỏi cá sống, thịt bò tái… cũng được khuyến cáo hạn chế sử dụng trong thời tiết nắng nóng. Đối với nước uống, người dân nên sử dụng nước đã đun sôi, nước đóng chai hoặc các loại nước giải khát bảo đảm chất lượng. Đồng thời, cần chú ý đến nguồn gốc và chất lượng của đá dùng kèm.

Ngoài thói quen ăn uống, mỗi gia đình cũng cần chú trọng đến việc lựa chọn và chế biến thực phẩm. Thực phẩm nên được mua tại các cơ sở hợp pháp, có nguồn gốc rõ ràng. Sau khi mua, cần bảo quản và chế biến đúng cách, đồng thời hạn chế để thực phẩm quá lâu trong tủ lạnh vì trong thời tiết nóng, nhiều loại thực phẩm có thể bị hư hỏng chỉ sau vài giờ.

Để hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng, Sở An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh khuyến nghị người dân ưu tiên lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng tại siêu thị, cửa hàng uy tín hoặc chợ truyền thống đảm bảo vệ sinh. Khi mua cần kiểm tra kỹ tình trạng sản phẩm, tránh chọn thực phẩm có mùi lạ, màu sắc bất thường hoặc bị dập nát. Đối với thực phẩm đóng gói sẵn, người tiêu dùng cần đọc kỹ nhãn mác, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản.

Đối với các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm, việc kiểm soát nguồn nguyên liệu đầu vào cần được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm có đầy đủ hóa đơn, chứng từ. Trong quá trình chế biến phải tuân thủ quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hiện kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn để phục vụ kiểm tra khi cần thiết theo khuyến nghị của Cục An toàn Thực phẩm thuộc Bộ Y tế Việt Nam.

Ngoài ra, việc vệ sinh tay và dụng cụ chế biến cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa ô nhiễm thực phẩm. Người chế biến cần rửa tay bằng xà phòng trước khi nấu ăn và sau mỗi lần gián đoạn như sử dụng điện thoại hoặc tiếp xúc với tiền. Các bề mặt chế biến như bếp, thớt, dao, bát đĩa cần được làm sạch thường xuyên và không sử dụng chung dụng cụ cho thực phẩm sống và chín nhằm tránh lây nhiễm chéo.

Thực phẩm sau khi chế biến cần được che đậy cẩn thận để tránh ruồi muỗi và côn trùng xâm nhập. Khi chế biến, chỉ nên sử dụng nguồn nước sạch để rửa thực phẩm và nấu ăn.

Trong khâu bảo quản, ngăn mát và ngăn đông của tủ lạnh là nơi phù hợp để lưu trữ thực phẩm dễ hư hỏng. Tuy nhiên, cần sắp xếp hợp lý: thịt sống và hải sản nên để riêng với rau củ quả, còn thức ăn chín cần được đậy kín trong hộp đựng an toàn. Thực phẩm đã nấu chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá hai giờ, vì vi khuẩn có thể phát triển nhanh trong điều kiện nắng nóng. Ngoài ra, thực phẩm đã rã đông không nên cấp đông lại.

Để chủ động phòng ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm, TP Hồ Chí Minh đang tăng cường kiểm tra và giám sát các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm, đặc biệt là bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống và các điểm bán thức ăn đường phố. Song song với đó, thành phố cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền trên các trang thông tin điện tử, mạng xã hội và hệ thống truyền thông cơ sở nhằm nâng cao nhận thức của người dân về lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn.

Người dân cũng được khuyến khích chủ động thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện các cơ sở kinh doanh thực phẩm không đảm bảo điều kiện vệ sinh, không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hoặc khi phát hiện thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu để kịp thời xử lý, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.