Hầu hết laptop hiện nay đều được tích hợp webcam phục vụ gọi video, họp trực tuyến. Tuy nhiên, thiết bị quen thuộc này cũng có thể trở thành lỗ hổng bảo mật nếu bị tin tặc khai thác nhằm theo dõi và tống tiền người dùng.

Theo các chuyên gia của hãng nghiên cứu bảo mật Proofpoint, một biến thể mới của mã độc mang tên Stealerium đang lây lan nhanh trên nhiều máy tính chạy Windows. Thực tế, Stealerium từng được phát hiện từ năm 2023, nhưng phiên bản mới được đánh giá nguy hiểm hơn do mở rộng đáng kể khả năng theo dõi và đánh cắp dữ liệu cá nhân.

Sau khi lây nhiễm vào hệ thống, Stealerium hoạt động âm thầm, bí mật kích hoạt webcam để chụp ảnh và quay video những khoảnh khắc riêng tư của người dùng trước màn hình máy tính. Các hình ảnh và video này sau đó bị gửi về máy chủ do tin tặc kiểm soát.

Tin tặc sử dụng chính những nội dung thu thập được để tống tiền nạn nhân, đe dọa phát tán hình ảnh, video lên mạng hoặc gửi cho người thân, bạn bè nếu không nhận được tiền chuộc.

Không chỉ dừng lại ở việc theo dõi webcam, Stealerium còn hoạt động như một phần mềm gián điệp. Mã độc có thể đánh cắp thông tin đăng nhập email, mạng xã hội, tài khoản ngân hàng và nhiều dữ liệu nhạy cảm khác bằng cách ghi lại hoạt động trên màn hình máy tính.

Theo Proofpoint, Stealerium chủ yếu được phát tán thông qua các email lừa đảo. Những email này được thiết kế giống thư hợp lệ, thường chứa nội dung cấp bách hoặc lời mời hấp dẫn như thông báo khuyến mãi, nhưng đi kèm tập tin chứa mã độc. Khi người dùng tải về và mở tập tin, máy tính sẽ bị lây nhiễm mà nạn nhân không hề hay biết.

“Đây là loại mã độc đặc biệt nguy hiểm vì có thể thu thập gần như mọi dữ liệu mà chúng tiếp cận được. Nhiều nạn nhân chấp nhận trả tiền để ngăn hình ảnh riêng tư bị phát tán, nhưng điều đó chỉ khiến tin tặc tiếp tục lợi dụng và đòi tiền nhiều hơn”, một chuyên gia bảo mật của Proofpoint cảnh báo.

Các mã độc lợi dụng webcam không phải là hiện tượng hiếm. Vì vậy, nhiều hãng laptop đã tích hợp sẵn tấm che webcam vật lý. Người dùng chỉ nên mở webcam khi cần sử dụng và đóng lại ngay sau đó để hạn chế nguy cơ bị theo dõi trái phép.

Với những laptop không có tấm che tích hợp, người dùng có thể dùng băng dính che webcam và chỉ tháo ra khi cần. Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ quyền riêng tư trong trường hợp thiết bị bị nhiễm mã độc.

Nhà sáng lập Facebook Mark Zuckerberg từng được ghi nhận sử dụng laptop với webcam và microphone được che kín bằng băng dính. Điều này cho thấy ngay cả những người am hiểu công nghệ cũng thận trọng trước nguy cơ rò rỉ hình ảnh và bị nghe lén qua thiết bị cá nhân.

Một lưu ý khác, trên thị trường có nhiều loại miếng nhựa dán che webcam với mẫu mã đa dạng. Tuy nhiên, người dùng không nên sử dụng các sản phẩm này, bởi khi gập màn hình laptop, miếng nhựa có thể gây cấn, dẫn tới nứt hoặc hỏng màn hình.