Căng thẳng Mỹ – Israel với Iran đe dọa nguồn cung dầu, nguy cơ đẩy kinh tế toàn cầu vào suy thoái

Theo CNBC, căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran – thành viên OPEC – đang làm dấy lên lo ngại về nguồn cung dầu từ Trung Đông.

Iran hiện là nhà sản xuất dầu lớn thứ tư trong OPEC, với sản lượng hơn 3 triệu thùng/ngày tính đến tháng 1. Quốc gia này có đường bờ biển giáp Eo biển Hormuz – tuyến vận tải huyết mạch của thương mại dầu mỏ toàn cầu.

Ông Bob McNally, cựu cố vấn năng lượng Nhà Trắng dưới thời Tổng thống George W. Bush, cho rằng thị trường đang đánh giá thấp nguy cơ Iran trả đũa và gây gián đoạn lưu thông dầu. Theo ông, giá dầu thô kỳ hạn có thể tăng thêm 5–7 USD/thùng khi thị trường mở cửa giao dịch.

Kết phiên thứ Sáu, dầu Brent ở mức 72,48 USD/thùng, còn WTI của Mỹ đạt 67,02 USD/thùng, đều tăng hơn 2% so với trước đó.

Theo ông McNally – nhà sáng lập Rapidan Energy – Iran có thể gây sức ép lên Tổng thống Donald Trump bằng cách khiến Eo biển Hormuz trở nên “không an toàn”, đẩy giá dầu vượt 100 USD/thùng. Ông nhận định thị trường chưa phản ánh đầy đủ khả năng Tehran làm gián đoạn tuyến vận tải chiến lược này.

Dữ liệu của Kpler cho thấy năm 2025, hơn 14 triệu thùng dầu/ngày – tương đương khoảng một phần ba lượng dầu thô xuất khẩu bằng đường biển toàn cầu – được vận chuyển qua Hormuz. Phần lớn trong số này xuất sang Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc; riêng Trung Quốc nhập khoảng một nửa lượng dầu đi qua tuyến này.

Ngoài dầu thô, khoảng 20% xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu – chủ yếu từ Qatar – cũng trung chuyển qua eo biển. Nếu tuyến này bị phong tỏa kéo dài, nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ chịu cú sốc nghiêm trọng.

Theo các chuyên gia, chỉ một phần nhỏ lượng dầu có thể chuyển hướng. Saudi Arabia và UAE có hệ thống đường ống thay thế, song công suất không đủ bù đắp hoàn toàn nếu Hormuz đóng cửa.

Ông Kevin Book, Giám đốc nghiên cứu ClearView Energy Partners, cho rằng Mỹ có thể sử dụng Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), hiện còn khoảng 415 triệu thùng theo dữ liệu Bộ Năng lượng Mỹ. Tuy nhiên, ông cảnh báo trong khủng hoảng nguồn cung, yếu tố thời gian và quy mô là then chốt; một cuộc khủng hoảng toàn diện tại Hormuz có thể vượt quá khả năng bù đắp của Mỹ và các nước thành viên IEA.

Giới phân tích nhận định, nếu nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, giá dầu có thể phải tăng lên mức đủ cao để làm giảm nhu cầu tiêu thụ, từ đó tái cân bằng cung – cầu. Khi đó, nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu sẽ hiện hữu rõ rệt.