Thời điểm cận Tết Nguyên đán vốn đã bận rộn, nhưng với nhiều người, đây còn là giai đoạn bị “tra tấn” bởi các cuộc gọi rác. Không chỉ là những lời mời chào vay tiêu dùng, mở thẻ tín dụng hay đầu tư chứng khoán, nhiều cuộc gọi còn mang dấu hiệu lừa đảo trúng thưởng.

Anh Nguyễn Quỳnh, kỹ sư IT tại Hà Nội, cho biết những ngày gần đây liên tục nhận các số lạ gọi mời “gói vay ưu đãi tiêu Tết” hoặc mở thẻ tín dụng hạn mức cao. Dù đã chặn nhiều số, các đầu số mới vẫn liên tục xuất hiện. Việc này khiến anh thường xuyên phải dừng công việc để kiểm tra điện thoại, lo sợ bỏ lỡ cuộc gọi từ khách hàng.

Tương tự, chị Nguyễn Hòa (quận Thanh Xuân, Hà Nội) cho biết do làm kinh doanh nên không thể bỏ qua các cuộc gọi từ số lạ. Tuy nhiên, hơn một nửa trong số đó là chào mời vay tài chính hoặc đầu tư chứng khoán. Dịp cận Tết, khi nhu cầu liên lạc với khách tăng cao, các cuộc gọi rác khiến chị cảm thấy mệt mỏi và bị làm phiền nghiêm trọng.

Đáng lo ngại, nhiều đối tượng gọi điện còn nắm rõ tên tuổi, địa chỉ, thậm chí thông tin công việc của người dùng, làm dấy lên lo ngại dữ liệu cá nhân bị rò rỉ. Dù các nhà mạng đã tăng cường biện pháp lọc chặn, tình trạng SIM rác vẫn diễn biến phức tạp, một phần do lỗ hổng trong quản lý thông tin thuê bao chính chủ.

Trước thực trạng này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành dự thảo Thông tư hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất, với mục tiêu siết chặt quản lý. Điểm đáng chú ý là yêu cầu chủ thuê bao phải thực hiện xác thực sinh trắc học.

Theo dự thảo, khi đăng ký mới, thay đổi thông tin thuê bao hoặc đổi thiết bị đầu cuối, người dùng bắt buộc phải xác thực sinh trắc học như khuôn mặt hoặc vân tay, đối chiếu với dữ liệu trong căn cước công dân gắn chip hoặc qua ứng dụng VNeID. Quy định này nhằm đảm bảo người sử dụng SIM chính là người đứng tên, qua đó hạn chế SIM rác, SIM “ảo” lưu hành trên thị trường.

Việc áp dụng sinh trắc học cũng được kỳ vọng ngăn chặn tình trạng dùng giấy tờ giả hoặc mượn giấy tờ người khác để đăng ký thuê bao trái phép. Đồng thời, dự thảo nhấn mạnh trách nhiệm của nhà mạng trong việc đảm bảo tính chính xác của thông tin thuê bao. Nếu phát hiện thông tin không trùng khớp hoặc thuê bao không chính chủ, doanh nghiệp viễn thông có quyền đình chỉ cung cấp dịch vụ.

Các chuyên gia công nghệ nhận định đây là bước đi cần thiết để làm sạch môi trường viễn thông. Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban Công nghệ và Hợp tác quốc tế (Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia), cho rằng trước đây việc quản lý thuê bao chủ yếu dựa vào giấy tờ bản giấy hoặc ảnh chụp, vốn dễ bị làm giả hoặc lợi dụng để đăng ký hàng loạt SIM mà người dân không hay biết.

Khi đưa yếu tố sinh trắc học vào quy trình, “con người thật” sẽ phải tham gia xác thực trực tiếp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tạo rào cản lớn đối với các đối tượng chuyên đăng ký SIM rác. Theo chuyên gia, phần lớn các vụ lừa đảo tài chính hiện nay đều liên quan đến SIM không chính chủ, được sử dụng rồi nhanh chóng vứt bỏ để xóa dấu vết, gây khó khăn cho công tác truy vết.

Việc gắn mỗi số điện thoại với một định danh sinh trắc học duy nhất được kỳ vọng khiến các đối tượng lừa đảo chùn bước vì nguy cơ lộ danh tính. Bên cạnh đó, chuẩn hóa thông tin thuê bao còn mở ra nền tảng để số điện thoại trở thành một dạng định danh số, phục vụ các giao dịch tài chính và hành chính công trong tương lai với mức độ bảo mật cao hơn.