Sáng 27/2, Bộ Y tế tổ chức Hội thảo truyền thông chính sách về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế, GS.TS Trần Văn Thuấn nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân, đặc biệt là trẻ em, phụ nữ và các nhóm dễ bị tổn thương.

Theo dự thảo, việc sửa đổi luật tập trung vào hai nhóm chính sách trọng tâm.

Thứ nhất, cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới khác.

Thứ hai, cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá trưng bày sản phẩm dưới mọi hình thức.

Sau 13 năm thực hiện, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, Việt Nam hiện vẫn có khoảng 15,8 triệu người hút thuốc; tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành là 20,8%, trong đó nam giới chiếm 41,1%.

Mỗi năm, thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử vong. Năm 2022, gánh nặng kinh tế do thuốc lá ước tính khoảng 108.700 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP; nếu tính cả tổn thất môi trường, con số này vượt 2% GDP mỗi năm.

Đáng lo ngại, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm mới đang gia tăng nhanh, tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với giới trẻ. Trước đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15, quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Sau khi nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, tình trạng lưu hành các sản phẩm này trên thị trường giảm mạnh. Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất và hiệu lực của hệ thống pháp luật, việc đưa các quy định cấm vào Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được đánh giá là cần thiết.

Thực tế giám sát cũng cho thấy vi phạm quy định về bán và trưng bày thuốc lá vẫn diễn ra phổ biến. Tại các đô thị lớn, trung bình có 13 điểm bán thuốc lá quanh mỗi trường học. Trên thế giới, đã có 59 quốc gia cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán; các nước áp dụng biện pháp này ghi nhận tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành thấp hơn khoảng 7% so với các nước không áp dụng.

Theo TS.BS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), thuốc lá điện tử chứa nhiều hương liệu và hóa chất, có nguy cơ bị lợi dụng để pha trộn ma túy. Người sử dụng có thể tự ý tăng hàm lượng nicotine hoặc thêm các chất gây nghiện khác mà khó bị phát hiện.

Thực tế tại Việt Nam đã ghi nhận nhiều ca ngộ độc liên quan đến thuốc lá điện tử ở nhiều tỉnh, thành, chủ yếu ở lứa tuổi thanh thiếu niên, trong đó có cả nữ giới.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai cho biết khói thuốc lá chứa ít nhất 7.000 hóa chất, phần lớn là chất độc; trong đó có tối thiểu 70 chất gây ung thư và nhiều chất có khả năng gây tổn thương DNA, đột biến gen.

Việc hít phải khói thuốc làm tăng nguy cơ ung thư phổi gấp 10-20 lần, là nguyên nhân chính của 80-90% ca tử vong do ung thư phổi. Đồng thời, thuốc lá còn làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não và xuất huyết não.

Sau hội thảo, định hướng được đặt ra là xây dựng khuôn khổ pháp lý đủ mạnh nhằm giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các sản phẩm thuốc lá mới, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng.