Trong những năm gần đây, kinh tế số đã len lỏi vào từng ngõ ngách của đời sống, từ sạp hàng truyền thống tại chợ đến những hộ kinh doanh cá thể trên các sàn thương mại điện tử. Đi cùng với sự tiện lợi đó là những thách thức chưa từng có về chi phí. Logistics, nguyên vật liệu và nhân công liên tục thiết lập các mặt bằng giá mới. Ngược lại, sức mua của người tiêu dùng lại có dấu hiệu bảo trì, khiến biên lợi nhuận của những hộ kinh doanh nhỏ lẻ ngày càng thu hẹp.
Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vốn được xem là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong hệ sinh thái kinh tế. Họ thiếu một bộ máy kế toán chuyên nghiệp và không có nguồn lực tài chính dồi dào để chống chọi với các cú sốc thị trường. Khi những quy định về thuế trở nên quá cứng nhắc, chúng vô tình trở thành rào cản, khiến những người nộp thuế yếu thế phải loay hoay giữa áp lực sinh tồn và nghĩa vụ pháp lý.
Thực tế cho thấy, vào cuối năm 2025, việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng mỗi năm đã là một bước tiến đáng ghi nhận. Tuy nhiên, chỉ sau chưa đầy một năm thực thi, quy định này đã bộc lộ sự bất cập. Khi kinh tế thế giới và trong nước biến động quá nhanh, một con số cố định trong Luật không còn đủ độ nhạy để phản ứng kịp thời. Điều này dẫn đến yêu cầu cấp thiết về một cơ chế mềm mỏng và hiện đại hơn.
Sau thời gian thảo luận và tiếp thu ý kiến từ nhiều phía, Quốc hội đã chính thức hiện thực hóa mong mỏi của cộng đồng hộ kinh doanh. Với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế quan trọng gồm Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), Thuế giá trị gia tăng (GTGT), Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Sự kiện này đánh dấu việc bãi bỏ hoàn toàn ngưỡng chịu thuế 500 triệu đồng đối với hộ kinh doanh trong văn bản Luật. Thay vào đó, một cơ chế điều hành linh hoạt được thiết lập: Cá nhân cư trú có doanh thu năm từ mức quy định của Chính phủ trở xuống sẽ không phải nộp thuế. Quyền quyết định ngưỡng cụ thể giờ đây thuộc về Chính phủ, dựa trên các chỉ số kinh tế vĩ mô như CPI, tăng trưởng kinh tế và khả năng cân đối ngân sách trong từng giai đoạn.
Trong phiên họp, không khí nghị trường trở nên sôi động khi các đại biểu thảo luận về con số phù hợp cho Nghị định hướng dẫn. Văn phòng Quốc hội ghi nhận nhiều ý kiến đề nghị nâng ngưỡng miễn thuế lên mức 1 tỷ đồng, thậm chí có ý kiến đề xuất con số 5 tỷ đồng để tạo cú hích cho tinh thần khởi nghiệp.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhận định: "Việc chuyển từ một con số định danh sang một cơ chế giao quyền cho Chính phủ là bước đi đột phá. Điều này cho phép chúng tôi tham mưu các mức điều chỉnh theo sát thực tế biến động của giá cả và thu nhập, tránh tình trạng luật vừa ban hành đã lỗi thời so với thực tế đời sống."
Việc chuyển giao quyền quyết định tạo ra một hành lang pháp lý nhanh nhạy. Theo đó, hàng hóa và dịch vụ của hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng do Chính phủ quy định sẽ mặc nhiên thuộc diện không chịu thuế GTGT. Tương tự, tại luật Thuế TNDN, Chính phủ cũng được giao quyền quy định mức miễn thuế căn cứ theo bối cảnh thực tế.
Một điểm sáng khác là cách tính thuế đối với hoạt động cho thuê bất động sản. Thuế TNCN đối với việc cho thuê nhà sẽ chỉ tính trên phần doanh thu vượt mức quy định của Chính phủ thay vì đánh thuế trên toàn bộ doanh thu như trước. Cách tiếp cận này tương đồng với nguyên tắc giảm trừ gia cảnh, giúp người có nhà cho thuê giảm nhẹ gánh nặng tài chính khi chi phí bảo trì tài sản ngày càng tăng.
Chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Minh Phong phân tích thêm: "Đây là sự thay đổi về chất trong tư duy làm luật. Cách tính thuế dựa trên phần vượt ngưỡng cho thuê nhà là biểu hiện của sự công bằng xã hội. Nó bảo vệ phần thu nhập cơ bản của người dân và chỉ điều tiết phần thặng dư, giúp chính sách thuế trở nên nhân văn và dễ nhận được sự đồng thuận hơn."
Mục tiêu xa hơn là khuyến khích các hộ kinh doanh quy mô lớn tự nguyện chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp. Lâu nay, nhiều hộ kinh doanh lớn vẫn ngần ngại chuyển đổi vì lo ngại hệ thống sổ sách phức tạp và các định mức thuế thiếu linh hoạt. Khi chính sách thuế được thiết kế khoa học và minh bạch, nó xóa bỏ sự e dè, thúc đẩy người dân tham gia vào sân chơi kinh tế chính quy.
Đối với hàng triệu hộ kinh doanh, thông tin này mang lại niềm tin rằng Nhà nước đang theo sát diễn biến thị trường. "Trong bối cảnh lạm phát chi phí đẩy như hiện nay, việc linh hoạt ngưỡng thuế giống như một chiếc van an toàn cho nền kinh tế dân sinh," ông Phong nhấn mạnh.
Luật vừa được thông qua sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1.1.2026. Đây là khoảng thời gian cần thiết để Chính phủ chuẩn bị các kịch bản định lượng rõ ràng dựa trên dữ liệu về mức sống tối thiểu và chi phí sản xuất trung bình, đảm bảo tính khoa học.
Việc bỏ ngưỡng doanh thu cụ thể trong Luật thể hiện tư duy quản lý bằng mục tiêu và hiệu quả thay vì mệnh lệnh cứng nhắc. Trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, một hệ thống thuế biết lắng nghe và thay đổi kịp thời chính là chìa khóa để xây dựng lòng tin giữa người nộp thuế và cơ quan quản lý.
Chính sách thuế giờ đây không chỉ đóng vai trò là công cụ thu ngân sách, mà đã thực sự trở thành bệ đỡ để nuôi dưỡng nguồn thu và ổn định tâm lý xã hội. Sự linh hoạt này giúp cộng đồng hộ kinh doanh – bộ phận xương sống của kinh tế đời sống – có đủ nguồn lực để tồn tại và phát triển bền vững. Một hệ thống pháp luật hiện đại là hệ thống biết dành khoảng trống cho thực tế vận động, lấy sự ổn định của đời sống người dân làm gốc của mọi sự điều chỉnh./.
Bình luận
0