Bộ Công Thương vừa ban hành ba thông tư mới, trong đó đáng chú ý là Thông tư số 11 quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của bộ. Quy định này hướng tới xây dựng hệ thống truy xuất điện tử tập trung, kết nối và chia sẻ dữ liệu liên thông nhằm tăng tính minh bạch trong chuỗi sản xuất – kinh doanh thực phẩm.

Hiện nay, việc quét mã QR trên sản phẩm thực phẩm được nhiều người tiêu dùng sử dụng để kiểm tra nguồn gốc. Tuy nhiên, trên thực tế không phải mã QR nào cũng cung cấp thông tin xác thực. Nhiều sản phẩm khi quét mã không hiển thị dữ liệu, hoặc chỉ dẫn đến các trang thông tin sơ sài. Thậm chí, một số đối tượng còn có thể tự tạo mã QR và in tem chống giả để dán lên hàng hóa, khiến người mua dễ bị đánh lừa.

Ba thông tư mới, gồm Thông tư 9, 10 và 11/2026, thiết lập các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với nhiều mặt hàng quan trọng như sữa, dầu thực vật tinh chế… Đồng thời, các quy định này cũng đặt mục tiêu số hóa hoàn toàn công tác quản lý an toàn thực phẩm.

Theo quy định mới, dữ liệu truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng lại ở mã QR trên bao bì mà sẽ bao gồm đầy đủ thông tin như lô sản xuất, ngày sản xuất, hạn sử dụng, nguyên liệu đầu vào, tiêu chuẩn áp dụng và kết quả kiểm nghiệm. Hệ thống truy xuất điện tử tập trung sẽ xác thực toàn bộ vòng đời của sản phẩm, qua đó giúp cơ quan quản lý kiểm soát hiệu quả hơn tình trạng hàng hóa không rõ nguồn gốc.

Ông Quách Quang Đông, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp thuộc Bộ Công Thương, cho biết việc bảo đảm tính nhất quán và kịp thời của dữ liệu sẽ giúp các bộ, ngành xác định nguy cơ, đồng thời xử lý và ứng phó nhanh hơn với các sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm.

Quy định mới cũng được nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực thực phẩm ủng hộ vì giúp tạo lập thị trường minh bạch hơn. Ông Hoàng Tùng, sáng lập chuỗi nhà hàng Pizza Home, cho rằng hệ thống truy xuất nguồn gốc giúp cả người tiêu dùng và doanh nghiệp dễ dàng kiểm tra thông tin sản phẩm cũng như nhanh chóng xác định nguyên nhân khi xảy ra sự cố.

Theo quy định, hồ sơ truy xuất thực phẩm phải được lưu trữ tối thiểu 12 tháng đối với sản phẩm có hạn sử dụng và 60 tháng đối với thực phẩm không yêu cầu ghi hạn. Các cơ sở kinh doanh phải cung cấp hồ sơ truy xuất trong vòng 24 giờ khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng.

Ông Trương Hải Hưng, Phó Tổng Giám đốc Công ty Việt Nam Kỹ nghệ Súc sản, cho rằng truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu từ cơ quan quản lý mà còn giúp doanh nghiệp minh bạch sản phẩm, qua đó bảo vệ uy tín và thương hiệu.

Tuy vậy, quá trình triển khai cũng đặt ra thách thức khi doanh nghiệp phải đầu tư hạ tầng công nghệ và đào tạo nhân sự. Theo lộ trình, quy định sẽ được áp dụng đối với các cơ sở sản xuất thực phẩm từ ngày 1/12/2026 và áp dụng đối với các cơ sở nhập khẩu thực phẩm từ ngày 1/3/2027.

Việc chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời tạo nền tảng cho một thị trường minh bạch hơn, nơi mỗi sản phẩm lưu thông đều có “hồ sơ số” rõ ràng trong toàn bộ vòng đời của mình.