Bến phà Long Đại: Từ 'Tọa độ lửa' đến màu xanh hòa bình

Long Đại – Điểm nút sinh tử trên tuyến đường chi viện

Sông Long Đại chảy qua địa bàn tỉnh Quảng Bình (cũ), nay thuộc tỉnh Quảng Trị, tạo thành một rào cản tự nhiên đối với các tuyến giao thông vận tải quân sự hướng vào Nam trong những năm tháng kháng chiến. Bến phà Long Đại ra đời như một mắt xích sinh tử nối liền hai bờ sông, đảm bảo thông suốt cho các đoàn xe vận tải lương thực, vũ khí, khí tài và quân cán bộ vào chiến trường. Nghị quyết Thường trực Quân ủy Trung ương từng xác định: Tuyến 559 là con đường chi viện cho miền Nam và là cơ bản nhất, chủ yếu nhất, có ý nghĩa chiến lược vô cùng quan trọng cả trước mắt và lâu dài. Nhận thức rõ vai trò mấu chốt này, từ năm 1965 đến năm 1972, đế quốc Mỹ đã tập trung lực lượng không quân đánh phá bến phà Long Đại với mật độ cực kỳ dày đặc nhằm cắt đứt sự chi viện từ hậu phương lớn miền Bắc.

Giai đoạn 1965 – 1972, hàng chục ngàn tấn bom đạn thuộc đủ chủng loại như bom phá, bom từ trường, thủy lôi và pháo hạm đã dội xuống khu vực bến phà. Trong giai đoạn cao điểm 6 tháng, nơi đây ghi nhận tới 79.000 lượt máy bay chiến thuật và B-52 tham gia oanh tạc. Trước sự hủy diệt ác liệt đó, lực lượng Bộ đội Công binh, Pháo cao xạ, Thanh niên xung phong và nhân dân địa phương vẫn kiên cường bám trụ, duy trì lực lượng trực chiến 24/24 giờ. 

Theo các tài liệu lịch sử và chứng cứ ghi nhận tại địa phương, bến phà Long Đại - "Mắt xích huyết mạch"trên tuyến đường chi viện chiến lược cùng với ngầm Ta Lê, đèo Mụ Giạ... được xếp vào danh sách các trọng điểm ác liệt nhất tại miền Bắc. Suốt ngày đêm, không khí tại bến phà luôn đặc quánh mùi thuốc nổ và khói bom khét lẹt, dòng sông Long Đại có những thời điểm bị xới tung bởi hàng ngàn quả bom, khiến hệ sinh thái bị hủy hoại nghiêm trọng.

Ký ức Long Đại: Bản lĩnh kiên cường và ý chí bất khuất 

Trước sức mạnh tàn phá khủng khiếp của vũ khí hiện đại, các lực lượng đồn trú và phục vụ tại bến phà Long Đại, bao gồm bộ đội công binh, pháo thủ phòng không, thanh niên xung phong cùng nhân dân địa phương vẫn kiên cường bám trụ. Theo đó, nguyên tắc hành động được quán triệt xuyên suốt toàn tuyến là: "Đột phá trọng điểm, mở đường mà đi, đánh địch mà tiến". Chính vì vậy, ngay khi máy bay địch vừa rút lui sau các đợt oanh tạc, các đơn vị lại lập tức lao ra mặt sông và hai đầu bến phà để gấp rút san lấp hố bom, rà phá thủy lôi, sửa chữa cano và ghép phà thông tuyến. Song song với đó, lực lượng phòng không thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân liên tục tổ chức đánh trả quyết liệt; đạn luôn được gài sẵn lên sàn pháo để sẵn sàng nhả đạn ngay khi phát hiện mục tiêu, qua đó bảo vệ an toàn tuyệt đối cho những chuyến phà đêm vượt sông vào Nam. 

Sự khốc liệt của chiến trường đòi hỏi người chiến sĩ phải đối mặt với ranh giới sinh tử mỗi ngày. Các cựu chiến binh từng chiến đấu tại đây chia sẻ, tinh thần lạc quan và quyết tâm cống hiến cho Tổ quốc đã giúp họ vượt qua mọi nỗi sợ hãi cá nhân. Các khẩu hiệu hành động thời bấy giờ như "Xe chưa qua, nhà không tiếc" hay "Đầu đội tọa độ, chân đạp thủy lôi" đã trở thành biểu tượng tinh thần của cả một thế hệ.

Sự hồi sinh trên dòng sông lịch sử

Chiến tranh lùi xa, bến phà Long Đại ngày nay đã mang một diện mạo hoàn toàn mới. Tọa độ lửa năm xưa nay được bao phủ bởi màu xanh tươi tốt của rừng cây, đồi núi và nhịp sống thanh bình của nhân dân địa phương. Để tri ân các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn bến phà Long Đại đã được xây dựng trang nghiêm trên ngọn đồi cao nhìn ra dòng sông. Đây không chỉ là nơi lưu giữ ký ức lịch sử, tôn vinh những đóng góp to lớn của lực lượng bộ đội Trường Sơn và nhân dân địa phương, mà còn là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ trẻ.

Nhân ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, nhìn lại lịch sử bến phà Long Đại là dịp để mỗi người dân Việt Nam ghi nhớ công ơn của các thế hệ cha anh đi trước. Từ trong khói lửa chiến tranh, sự kiên cường và lòng yêu nước đã viết nên thiên bản hùng ca bất tử, để hôm nay, trên dòng sông Long Đại, màu xanh của hòa bình và phát triển tiếp tục vươn xa. 

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html