Một bài viết của BBC nhận định phố đường tàu Hà Nội trở thành điểm đến nổi tiếng nhờ hiệu ứng tâm lý “sợ bỏ lỡ” (FOMO), khiến nhiều du khách tìm đến trải nghiệm, giống như việc du khách lần đầu tới Paris thường muốn tận mắt thấy tháp Eiffel.

Hình ảnh quen thuộc tại khu vực này là cảnh đoàn tàu chạy qua đoạn đường ray dài khoảng 400 m, hai bên là các quán cà phê san sát. Không ít du khách đứng sát đường ray để chụp ảnh, thậm chí tạo dáng ngay trên ray và chỉ lùi lại khi tàu tiến đến trong tiếng còi lớn.

Chính trải nghiệm “cận cảnh” này đã khiến phố đường tàu trở thành một trong những điểm thu hút đông khách tại Việt Nam, bên cạnh những địa danh nổi tiếng như vịnh Hạ Long hay địa đạo Củ Chi. Tuy nhiên, khu vực này cũng nhiều lần bị chính quyền địa phương đóng cửa hoặc siết chặt quản lý kể từ khi nổi lên trên mạng xã hội từ năm 2017.

Các đợt đóng cửa diễn ra vào năm 2019, 2022 và gần đây là các đợt rà soát năm 2025 sau sự cố một du khách suýt gặp tai nạn khi chụp ảnh. Dù vậy, lượng khách tìm đến trải nghiệm mỗi ngày vẫn không giảm.

Charlotte Russell, người sáng lập The Travel Psychologist, cho rằng tâm lý muốn trải nghiệm những gì người khác đã làm là bản năng tự nhiên của con người. Theo bà, việc thấy hình ảnh người khác tận hưởng tại phố đường tàu khiến du khách cũng muốn thử.

Quan điểm này được Bearix Stewart-Frommer, sinh viên y khoa người Mỹ, chia sẻ. Cô cho biết biết đến địa điểm qua người thân và quyết định đến chỉ vì tò mò trước sự nổi tiếng trên mạng, chứ không có động lực đặc biệt nào khác.

Ngoài yếu tố tâm lý, sự khác biệt về môi trường an toàn cũng góp phần tạo nên sức hút. Với nhiều du khách đến từ các quốc gia như Anh – nơi có hệ thống rào chắn và quy định nghiêm ngặt – trải nghiệm tại phố đường tàu mang lại cảm giác chân thực và mới lạ, khiến họ nhìn nhận lại những chuẩn mực quen thuộc.

Tuyến đường sắt Bắc - Nam được xây dựng từ năm 1902, nối Hà Nội và TP.HCM. Đến giữa thế kỷ 20, các khu nhà dân mọc lên dọc tuyến đường này, hình thành một khu dân cư mà cuộc sống gắn liền với đường tàu.

Trước khi trở nên nổi tiếng, khu vực này chỉ là một con phố bình thường. Người dân sinh hoạt sát đường ray, phơi đồ, nấu ăn và chịu ảnh hưởng từ tiếng tàu chạy mỗi ngày.

Bước ngoặt đến vào năm 2013 khi một số tour du lịch bắt đầu khai thác câu chuyện đời sống ven đường tàu. Cùng thời điểm, mạng xã hội – đặc biệt là Instagram với tính năng video – góp phần lan tỏa hình ảnh khu phố. Đến năm 2017, các quán cà phê bắt đầu xuất hiện, tạo nên mô hình kinh doanh gắn với trải nghiệm “xem tàu chạy”.

Du khách dần hình thành thói quen đến sớm, ngồi tại các quán ven đường ray và chờ khoảnh khắc đoàn tàu lao qua. Một số người thậm chí đặt vật dụng lên ray để tạo “kỷ niệm” sau khi tàu cán qua.

Tuy nhiên, sự nổi tiếng này cũng kéo theo những tranh cãi. Nhiều ý kiến lo ngại du khách sẵn sàng chấp nhận rủi ro để có hình ảnh ấn tượng, tương tự các hành vi nguy hiểm tại nhiều điểm du lịch nổi tiếng trên thế giới.

Dù chính quyền và người dân nhiều lần đề xuất hạn chế hoạt động, lượng bài đăng trên mạng xã hội về phố đường tàu vẫn tăng mạnh, với hơn 100.000 bài gắn thẻ trên Instagram.

Theo hướng dẫn viên Ngô Phương Loan, sự phát triển du lịch đã mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân địa phương. Tuy nhiên, khi một địa điểm trở thành “tâm điểm” mạng xã hội, giá trị văn hóa và lịch sử có nguy cơ bị lu mờ, khi du khách chỉ chú trọng chụp ảnh mà ít tìm hiểu về quá khứ của khu vực.

Hiện nay, một số đơn vị du lịch đã chuyển hướng khai thác các khu vực đường sắt khác ít người biết đến hơn nhằm giới thiệu đời sống ven đường tàu theo cách nguyên bản hơn.

Xu hướng này được cho là có thể tiếp diễn, khi các điểm đến mới dần được phát hiện và lan truyền trên mạng xã hội, trong khi sức hút của phố đường tàu vẫn tồn tại nhưng có thể dịch chuyển sang những không gian khác.