Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và oxy cao áp, quan niệm “uống nhiều thành quen” là một ngộ nhận nguy hiểm. Khi một người uống rượu thường xuyên và ít say hơn, đó không phải gan khỏe hơn mà là gan đang kích hoạt cơ chế chống đỡ quá tải.

Khoảng 90% lượng rượu hấp thu được chuyển hóa tại gan. Enzyme ADH biến ethanol thành acetaldehyde – chất độc gây đỏ mặt, buồn nôn, đau đầu. Sau đó, ALDH2 tiếp tục chuyển hóa acetaldehyde thành acetate ít độc hơn.

Ở người uống lâu năm, gan phải huy động thêm hệ enzyme CYP2E1 để tăng tốc xử lý cồn. Cơ chế này khiến nồng độ cồn trong máu giảm nhanh hơn, tạo cảm giác “tỉnh táo” và tưởng rằng mình “uống khỏe”. Tuy nhiên, việc hoạt hóa CYP2E1 lại làm tăng sinh gốc tự do, gây viêm, xơ hóa và làm tăng nguy cơ ung thư gan. “Lên đô” vì thế có thể là dấu hiệu tổn thương gan nặng nề hơn.

Một sai lầm phổ biến khác là dùng paracetamol sau khi nhậu để ngừa đau đầu. Thuốc này chuyển hóa tại gan và tạo ra chất độc trung gian NAPQI. Bình thường NAPQI được khử độc nhờ glutathione, nhưng khi uống rượu, glutathione đã bị tiêu hao để xử lý acetaldehyde. Hậu quả là NAPQI có thể gây hoại tử tế bào gan, dẫn tới suy gan cấp, thậm chí hôn mê gan, đặc biệt ở người nghiện rượu hoặc suy dinh dưỡng. Paracetamol không phải “thuốc chống say”.

Thị trường hiện cũng xuất hiện nhiều sản phẩm “giải rượu” chứa vitamin nhóm B, C, NAC, glutathione hoặc thảo dược. Các thành phần này chỉ hỗ trợ hồi phục thể trạng, không thể làm giảm nồng độ cồn tức thì. Nồng độ cồn chỉ giảm khi gan hoàn tất chuyển hóa tự nhiên. Tin vào quảng cáo có thể dẫn tới chủ quan, vi phạm pháp luật hoặc tai nạn giao thông.

Những cách dân gian như xông hơi, chạy bộ để “ra mồ hôi cho nhanh hết rượu” cũng không hiệu quả vì rượu thải qua mồ hôi dưới 1%. Ngược lại, có thể gây tụt huyết áp, mất nước. Uống cà phê hay nước tăng lực chỉ tạo cảm giác tỉnh giả, trong khi phản xạ và khả năng phán đoán vẫn suy giảm.

Theo chuyên gia, không có phương pháp “giải rượu” thần tốc. Hỗ trợ cơ thể nên dựa trên ba nguyên tắc: bù nước và điện giải (nước lọc, oresol, nước dừa), ổn định đường huyết (cháo loãng, súp, mật ong gừng) và nghỉ ngơi.

Quan trọng hơn, cách bảo vệ gan bền vững nhất là kiểm soát lượng rượu bia. Khuyến cáo quốc tế nêu rõ nam giới không nên uống quá hai đơn vị cồn mỗi ngày, nữ giới không quá một đơn vị và cần có những ngày hoàn toàn không sử dụng rượu để gan phục hồi.