Ngày 6/1/1946 diễn ra trong bối cảnh đất nước đứng trước muôn vàn thử thách. Chính quyền cách mạng vừa ra đời phải đối mặt cùng lúc với thù trong, giặc ngoài, nền kinh tế kiệt quệ và nguy cơ xâm lược trở lại của thực dân Pháp. Tuy nhiên, với tầm nhìn chiến lược và niềm tin sâu sắc vào sức mạnh nhân dân, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quyết định tổ chức Tổng tuyển cử trên phạm vi cả nước.

Lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam được trực tiếp cầm lá phiếu để tự quyết định vận mệnh của dân tộc mình. Cuộc bầu cử đã lựa chọn ra Quốc hội – cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước, có nhiệm vụ thành lập Chính phủ thống nhất, xây dựng Hiến pháp và thiết lập hệ thống chính quyền hợp pháp đại diện cho nhân dân Việt Nam về đối nội và đối ngoại. Đây là minh chứng thuyết phục với cộng đồng quốc tế rằng Việt Nam là một quốc gia độc lập, có chính quyền do nhân dân lựa chọn và ủng hộ.

Kết quả Tổng tuyển cử đã bầu ra 333 đại biểu Quốc hội khóa I. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu cao nhất, thể hiện sự tín nhiệm đặc biệt của nhân dân đối với vị lãnh tụ của cách mạng Việt Nam. Bên cạnh đó, có 70 đại biểu không qua bầu cử, phản ánh chủ trương hòa hợp dân tộc của Việt Minh, nhằm tập hợp rộng rãi các lực lượng yêu nước, tạo sức mạnh đoàn kết trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Thành phần Quốc hội khóa I mang tính đại diện rộng rãi cho xã hội đương thời. Lực lượng công nhân, nông dân và chiến sĩ cách mạng chiếm đa số, bên cạnh sự tham gia đông đảo của giới trí thức. Đáng chú ý, khoảng 11% đại biểu là các nhà tư sản – một tỷ lệ khá cao, cho thấy tinh thần yêu nước và khát vọng đóng góp cho đất nước, cho chế độ mới của các tầng lớp xã hội.

Một dấu ấn đặc biệt của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên là sự tham gia của phụ nữ. Dù tỷ lệ đại biểu nữ mới đạt khoảng 3%, song đây là lần đầu tiên phụ nữ Việt Nam được hưởng đầy đủ quyền bình đẳng trong cả ứng cử và bầu cử. Điều này không chỉ khẳng định giá trị tiến bộ của nền dân chủ mới, mà còn mở ra sự thay đổi căn bản trong nhận thức xã hội về vai trò của phụ nữ trong đời sống chính trị.

Tròn 80 năm nhìn lại, cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 vẫn là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc. Sự kiện ấy thể hiện khát vọng độc lập, tự do, dân chủ và tinh thần đoàn kết toàn dân, đồng thời đặt nền móng vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam qua các chặng đường lịch sử tiếp theo./.