Năm quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu gồm Đức, Italy, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Áo đã đồng loạt kêu gọi áp dụng thuế lợi nhuận bất thường đối với các tập đoàn năng lượng, trong bối cảnh giá năng lượng tại châu Âu tăng cao do ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông.
Đề xuất được nêu trong bức thư do Bộ trưởng Tài chính của 5 nước gửi đi vào cuối tuần qua. Theo đó, việc áp thuế được kỳ vọng sẽ tạo nguồn tài chính để triển khai các gói hỗ trợ người tiêu dùng trước áp lực chi phí sinh hoạt, đồng thời không làm gia tăng gánh nặng ngân sách. Tuy nhiên, đề xuất hiện chưa nêu cụ thể mức thuế cũng như danh sách doanh nghiệp chịu tác động.
Các bộ trưởng cho rằng một biện pháp can thiệp chung ở cấp độ châu Âu sẽ phát đi "tín hiệu mạnh mẽ" về sự đoàn kết và khả năng ứng phó của khu vực trong thời kỳ khủng hoảng, đồng thời gửi thông điệp rõ ràng rằng những doanh nghiệp hưởng lợi từ biến động chiến tranh cần có trách nhiệm chia sẻ chi phí với xã hội.
So với các chính sách riêng lẻ từng áp dụng trước đây, sáng kiến mới hướng tới xây dựng một cơ chế mang tính hệ thống, dựa trên khung pháp lý thống nhất của toàn EU. Kinh nghiệm từ năm 2022 cho thấy việc áp thuế lợi nhuận vượt mức từng gặp nhiều hạn chế như thiếu đồng bộ giữa các quốc gia và khó khăn trong khâu thực thi.
Một điểm đáng chú ý trong đề xuất lần này là việc mở rộng phạm vi đánh thuế, bao gồm cả các khoản lợi nhuận phát sinh ở nước ngoài của các tập đoàn dầu khí đa quốc gia – lĩnh vực vốn trước đây khó kiểm soát. Mục tiêu là hạn chế hành vi trốn thuế và đảm bảo các doanh nghiệp lớn đóng góp tương xứng với lợi ích thu được trong giai đoạn khủng hoảng.
Nguồn thu từ thuế được kỳ vọng sẽ dùng để hỗ trợ các hộ gia đình và doanh nghiệp, góp phần giảm áp lực lạm phát mà không làm tăng nợ công. Nguyên tắc cốt lõi của đề xuất là những chủ thể hưởng lợi từ biến động thị trường cần chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng.
Tuy vậy, một số ý kiến cũng bày tỏ sự thận trọng. Thượng nghị sĩ Italy Stephanie Craxi nhấn mạnh cần xây dựng cơ chế minh bạch, có tiêu chí rõ ràng và khả thi, tránh biến chính sách thuế thành gánh nặng hoặc mang tính trừng phạt đối với doanh nghiệp.
Hiện quyết định cuối cùng thuộc về Ủy ban châu Âu, cơ quan sẽ xem xét thời điểm và phương thức triển khai. Nếu được thông qua, đây sẽ là bước tiến quan trọng hướng tới một phản ứng thống nhất và hiệu quả hơn của EU trước các cuộc khủng hoảng năng lượng.
Bình luận
0