Labo Sinh học phân tử thuộc Bộ môn – Khoa Giải phẫu bệnh lý, Pháp y, Bệnh viện Quân y 103 có nhiệm vụ ứng dụng các kỹ thuật chẩn đoán phân tử trong chẩn đoán và điều trị bệnh, trong đó trọng tâm là xét nghiệm sinh học phân tử nhằm xác định đột biến gen trong ung thư.

Các mẫu mô bệnh phẩm do khoa lâm sàng gửi về được xử lý mô học tại Khoa Giải phẫu bệnh lý. Bệnh phẩm được cố định bằng formalin và đúc paraffin (FFPE) để bảo tồn hình thái mô và ADN, tạo nguồn vật liệu phục vụ các xét nghiệm sinh học phân tử nhằm phát hiện những biến đổi và đột biến gen.

Trước khi tách chiết ADN, mẫu mô cần được loại bỏ hoàn toàn paraffin. ADN sau đó được tách chiết từ mô FFPE bằng các bộ kit chuyên dụng. Quy trình gồm các bước khử paraffin, ly giải mô và tế bào để giải phóng ADN, loại bỏ protein và tạp chất bằng enzyme, cột lọc silica hoặc hạt từ, cuối cùng thu nhận ADN tinh sạch cho phân tích.

Tại Labo Sinh học phân tử, ADN được tách chiết bằng hệ thống tự động, giúp xử lý mẫu đồng đều và đảm bảo độ tinh sạch cao. Sau tách chiết, ADN được kiểm tra chất lượng, xác định nồng độ và độ tinh sạch bằng các thiết bị chuyên dụng.

Mẫu ADN tiếp tục được đo nồng độ bằng hệ thống Qubit dựa trên nguyên lý huỳnh quang. Thuốc nhuộm huỳnh quang đặc hiệu cho ADN sợi đôi sẽ gắn chọn lọc vào phân tử ADN; khi được kích thích bằng ánh sáng thích hợp sẽ phát ra tín hiệu huỳnh quang. Cường độ tín hiệu tỷ lệ thuận với lượng ADN trong mẫu, từ đó thiết bị tính toán và hiển thị nồng độ chính xác.

Những mẫu ADN đạt yêu cầu được sử dụng làm khuôn cho phản ứng PCR nhằm khuếch đại các vùng gen đích cần phân tích. Việc phân tích sản phẩm PCR cho phép xác định tình trạng đột biến gen liên quan đến đáp ứng điều trị ở nhiều loại ung thư như ung thư phổi, đại trực tràng, dạ dày, vú, buồng trứng… Đây là cơ sở quan trọng để bác sĩ quyết định sử dụng thuốc điều trị đích.

Kết quả cuối cùng được xác định thông qua phương pháp lai mẫu ADN với các hóa chất đặc biệt. Việc phát hiện các đột biến gen nhạy cảm với thuốc cho phép cá thể hóa điều trị ung thư, giúp kiểm soát bệnh hiệu quả hơn, cải thiện tiên lượng và giảm tác dụng phụ so với các phương pháp hóa trị, xạ trị truyền thống.

Thời gian thực hiện xét nghiệm xác định đột biến gen kéo dài khoảng 48 giờ. Dù nhiều công đoạn đã được tiêu chuẩn hóa và tự động hóa, xét nghiệm sinh học phân tử vẫn là quy trình kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, sự chính xác và tỉ mỉ của bác sĩ, kỹ thuật viên.

Quy trình xét nghiệm sinh học phân tử xác định đột biến gen đóng vai trò quan trọng trong phân loại và tiên lượng ung thư. Thông qua việc phát hiện các biến đổi gen, bác sĩ có thể lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, nâng cao hiệu quả điều trị, cải thiện chất lượng sống và tối ưu chi phí cho bệnh nhân.