Chỉ riêng thống kê tại Đà Nẵng, trong vòng 3 tháng, hơn 182.000 hồ sơ đã được tiếp nhận, trong đó, gần 90% nộp trực tuyến. Số liệu này vừa khẳng định hiệu quả bước đầu của chuyển đổi số, vừa cho thấy áp lực không hề nhỏ đặt lên vai cán bộ cấp xã, phường. 

Bước vào mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, áp lực cấp xã phường không chỉ nằm ở số lượng công việc, mà còn ở cách làm mới. Cán bộ phải học thêm phần mềm, cập nhật luật mới, xử lý hồ sơ online. Có những ngày đầu, hồ sơ bị nghẽn, phần mềm treo, thậm chí phải xử lý lại từ đầu. Nhiều cán bộ phải làm quen cùng lúc với khối lượng công việc mới, lĩnh vực mới và phần mềm mới. Bảng chấm điểm của 93 xã phường của TP Đà Nẵng được thực hiện hàng tuần và xã nào cũng cố gắng thoát khỏi vùng đỏ, vượt qua vùng trắng và vươn lên vùng xanh.

Tình trạng “vừa thừa, vừa thiếu” nhân sự hiện khá phổ biến, từ đồng bằng lên đến miền núi. Ví dụ như xã Đức Phú, Trà Tân, số lượng biên chế mặc dù đủ theo tiêu chuẩn, nhưng cán bộ thiếu sự đồng đều, các lĩnh vực xây dựng, giáo dục, y tế vẫn còn trống. Mặc dù xã cũng cố gắng hài hòa, nhưng đây không phải là giải pháp lâu dài.

25 xã, phường thiếu 154 công chức và 67 xã, phường thừa 741 công chức – Đà Nẵng đã có đề án sắp xếp lại cán bộ với mục tiêu không chỉ giải quyết dứt điểm tình trạng thừa - thiếu nhân sự. Trước mắt thành phố thống nhất cho phép các xã phường hợp đồng cán bộ công nghệ thông tin, cả khối Đảng và khối chính quyền.

Thực tiễn 3 tháng qua đã khẳng định tính đúng đắn của việc thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Còn nhiều bất cập cần tháo gỡ, từ văn bản pháp lý chưa đồng bộ đến hạ tầng CNTT yếu kém ở miền núi. Nhưng chính trong những ngày đầu gian khó, hình ảnh những cán bộ cơ sở tận tụy, nỗ lực xử lý từng bộ hồ sơ, những tổ công tác tăng cường miệt mài hỗ trợ… đã cho thấy một thông điệp rõ ràng: khi chính quyền và nhân dân đồng hành, mọi áp lực đều có thể biến thành động lực phát triển.

Để chính quyền xã, phường thích ứng nhanh trong guồng quay mới, thành phố Đà Nẵng đã nhanh chóng triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ. Có đoàn công tác trực tiếp xuống cơ sở, có tổ “ứng cứu” online từ xa để giải quyết những vướng mắc phát sinh, có cả công chức tăng cường về 19 xã miền núi…. Nếu như các xã miền núi khó khăn về khoảng cách địa lý thì ở đồng bằng, các phường lại bị áp lực bởi khối lượng hồ sơ lớn. Sử dụng trợ lý AI và tích hợp vào trang thông tin điện tử là giải pháp của phường Tam Kỳ để giảm áp lực cho bộ máy.

Nhờ vậy, chỉ sau 3 tháng, nhiều nơi đạt tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hẹn trên 99%. Một số xã còn chủ động sáng tạo: lập nhóm Zalo để xử lý nhanh thông tin, phân công nhân sự theo năng lực, xã hội hóa thiết bị cho thôn, khối phố. Cùng với đó, TP đã phê duyệt danh mục 1.160 thủ tục hành chính được thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính, đồng thời tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho công chức, viên chức.

Mô hình chính quyền 2 cấp không chỉ là thay đổi về bộ máy, mà còn là một cuộc “tái khởi động tư duy”. Và bài học quan trọng nhất sau 3 tháng đầu tiên chính là: khi chính quyền dám thay đổi, khi cán bộ cơ sở hết mình vì dân, thì áp lực nào cũng có thể biến thành động lực phát triển.